Croeso i Gapel y Morfa

ac Ebeneser, Penparcau


Eifion yn Llywydd.



Mae hi'n mynd i fod yn flwyddyn brysur i Eifion Roberts, ef bellach yw Llywydd Cymdeithasfa'r De yn Eglwys Bresbyteraidd Cymru. Cynhaliwyd y Sasiwn yng Nghapel y Morfa 12 Mai a 13 Mai 2015 ac yn y gwasanaeth nos Fawrth fe droglwyddwyd y Llywyddiaeth i Eifion. Wrth gwrs nid yw uchel swyddi'r Sasiwn yn ddiethr iddo gan ei fod wedi treulio tair mlynedd fel ysgrifennydd y Gymdeithasfa. Dymunwn yn dda iawn iddo yn ei dymor fel Llywydd gan obeithio na fydd ei ddyletswyddau yn ei lusgo oddi wrth gynulleidfa Capel y Morfa yn rhy aml. Gweddiwn am nerth a bendith ar ei lywyddiaeth.









Nepal


 (c) Capel y Morfa, Aberystwyth

Nepal a chanlyniadau’r ddaeargryn yno oedd man cychwyn y trafod yn yr oedfa yng Nghapel y Morlan ar y 3 Mai 2015. Mae trychinebau o’r fath a saith mil wedi eu lladd a bron i dair miliwn yn ddi-gartref yn codi cwestiynau diwinyddol sylfaenol, ond mae hefyd yn codi ofn. Roedd Eifion Roberts yn sôn am newyddiadurwr oedd yn dweud na allai ysgrifennu am yr hyn a welai oherwydd fod y digwyddiadau wedi ei ddychryn gymaint. Ond eto, er fod pobl wedi colli popeth, mae darluniau gobaith yn mynnu brigo, e. e. darganfod rhywun yn dal yn fyw o dan y rwbel.
Mae trychineb o’r fath yn mynnu gosod Duw ar agenda ein trafod. Mae llyfr Job yn pwysleisio, yng nghanol dioddefaint, ac yng nghanol digalonni mae Job yn ddigon gonest i roi Duw ar brawf. Disgrifiodd un diwinydd y peth fel rhoi Duw ar brawf am droseddau yn erbyn dynoliaeth, ond mae llyfr Job yn methu ei gael yn euog. Mae yna gwestiynau i’w gofyn am berthynas Duw y creawdwr â'i gread, oni allai Duw hollalluog rwystro dioddefaint? Nid yw llyfr Job ofn cwestiynau, a dylai ein ffydd ninnau ganiatau cwestiynau cyson, ond rhaid i ni gydnabod hefyd mai yr ateb weithiau ydi bod na rai pethau tu hwnt i'n deall.

Daeth erthygl i feddwl Eifion ar sut mae rhywun yn ymateb i drasiedi. Yn yr erthygl doedd dim trafod diwinyddol dwys, ond sôn yn hytrach am weithgaredd bob dydd y Cristion. O wrando ar y newyddion gall rhywun fynd dan y don a digalonni’n llwyr neu gellir gwneud y pethau bychain sydd yn galluogi eraill i fyw a gwneud y pethau bychain eu hunain. Gallwn gael ein llyncu gan amgylchiadau neu gael ein hysbrydoli i wneud rhywbeth. Gall y rhywbeth hwnnw fod mor syml â:-

1. Gweddio – a thrwy hynny cyd-deimlo ac uniaethu efo pobl yn eu hangen, ac erfyn am dosturi Duw - ond chwedl Efengyl Mathew, “pryd y’th welson ni di yn newynog ... yn gymaint a’i wneuthur”... rhaid hefyd i ni gynnig
2. Gwasanaeth trugaredd – gwneud y pethau bychain a thrwy hynny ..
3. bod yn ffynhonnell Gobaith.





Y Morlan yn 10 oed... dim ond dechrau dathlu


Tybed yda chi’n cofio’r ffys oedd na ar eich degfed pen blwydd? Mae cyrraedd ffigyrau dwbwl yn haeddu lot o ffys a ffwdan a lot fawr o ddathlu. Os yw hynny yn wir i blentyn, pam lai na all fod yn wir i ganolfan. Nid oes angen cywilyddio nac ymesgusodi os ydym am wneud peth wmbreth o swn ar ddegfed pen blwydd canolfan ffydd a diwylliant y Morlan. Ac fe ddechreuodd y dathlu o ddifri ddydd Sadwrn 25 Ebrill gyda ffair fawr oedd yn gyfle i’r grwpiau gwahanol sydd yn defnyddio’r lle i rannu eu gweithgarwch ac arddangos rhywfaint o’u dawn. Roedd Geraint Evans yn llywyddu’r gweithgarwch anffurfiol tra bod pobl yn mwynhau paned a chacen yr un pryd. Mewn cwta hanner awr fe ges i flas bychan ar berfformiad Theatr Lush, grwp dawnsio swing a sgwrs a phaned efo hwn a’r llall. Cipolwg ar ehangder y defnydd a wneir o’r adeilad.

Yna bore Sul, 26 Ebrill, fe gafwyd rhifyn arbennig o Bwrw Golwg ar Radio Cymru am 8 o’r gloch. Roedd y rhaglen wedi ei recordio yn y Morlan ar y nos Fercher cynt ac fe fu Dana Edwards, Judith Morris, Cen Llwyd a Dewi Arwel Hughes yn trafod ffydd a diwylliant. Fe ellir gwrando eto ar y rhaglen ar yr I player neu drwy bodlediadau, i gyd ar wefan Radio Cymru.

Yna am ddeg ddydd Sul roedd y neuadd yn gyfforddus lawn ar gyfer oedfa dathlu’r Morlan. Roedd Eifion Roberts yn arwain y gwasanaeth, a bu amryw yn cymryd rhan, ond Glyn Tudwal Jones oedd yn pregethu ac aeth â ni i efengyl Mathew y ddegfed bennod ac adnod dau ddeg saith. Yn y rhan honno mae Crist yn annog ei ddisgyblion i fynd allan a rhannu ei neges Ef yn hyderus.

Aeth Glyn Tudwal â ni i fyd perfformio. Roedd yn cofio dilyn drama gyfres o’r enw Jamaica Inn a phobl yn cwyno nad oeddynt yn clywed y geiriau, bu bob math o ymesgusodi, ond yn y diwedd rhaid oedd cyfaddef fod yr actorion yn mymblo. Cafwyd cwyn debyg am berfformiad o Blodeuwedd yn ddiweddar, ond mae’n ffasiwn bellach i ganiatau i’r sain cefndir fynd yn gryfach a mwy real, ond does fawr gysur yn hynny os nad yw pobl yn clywed a deall. Pan oedd Glyn yn y coleg byddai darpar bregethwyr fel ef yn cael eu hannog i daflu’u llais a gwneud yn siwr fod y trwm eu clyw yn y sedd cefn yn clywed yn glir. Mae efengyl Mathew yn llawn cynghorion ac mae’n annog pobl i beidio bod ofn cyhoeddi'r neges, mae’n neges i bawb ac nid yn eiddo personnol i ni.

Bellach nid yw pobl yn dod at yr eglwys fel y buont, mae gan yr eglwys sialens wahanol sef cario’r neges i eraill. Rhaid defnyddio pob cyfrwng i wneud hynny, a dyna lle mae canolfan fel y Morlan mor werthfawr, cyfrwng ydyw i gario’r neges i bobl a hynny drwy gelfyddyd, drwy ddigwyddiadau, drwy’r cyfryngau cymdeithasol, drwy bob dull a modd.
Mae emynau Sidney Carter ar un olwg yn ysgafn ac arwynebol, ond ar y llaw arall y maent yn gyfrwng ardderchog i gyrraedd pobl o’r newydd. “Let us strip away the religiosity” meddai. Rhaid i bobl weld a chlywed Crist nid ein crefydd. Mae’r Morlan wedi derbyn yr her a cheisio tystio i’r Iesu a’i gariad oherwydd ni ydi'r geiriau sydd gan Dduw i gyhoeddi ei gariad.

Darllenodd Eifion gyfarchiad Pryderi ac Eurwen i’r gynulleidfa yng nghanol y dathlu gan ddiolch am waith pobl yn y gorffennol a gwerthfawrogi fod y weledigaeth yn parhau ac yn datblygu.

 (c) Capel y Morfa, Aberystwyth

Symbolau ymgysegriad

Yna galwodd Eifion am symbolau ar gyfer gweithred o ymgysegriad.
Esgidiau i ddweud am bererindod - y daith barhaus a’r angen am Dduw yn gwmni.
Ffon i bwyso arni - i ddeall cynhaliaeth.
Dŵr i dorri syched - i olchi traed – a chofio Duw ein ffynnon
Cannwyll - i oleuo a chysuro - yn cynnal gobaith pa mor ddwys bynnag ydi'r tywyllwch o'n cwmpas
Croes - arwydd o aberth a choncwest - galw arnom i aberthu a dilyn Crist
A’r gri syml wrth ymgysegru o’r newydd yw – “Derbyn ni!”

Mae dathlu’r Morlan wedi dechrau felly, a bydd yn parhau mewn digwyddiadau eraill yn ystod y deg mis nesaf, dewch draw!




Cwt glan y môr


Cyflawnder gwaith Crist - yr Ysbryd Glân - a gwaith yr eglwys – dyma themâu y cyfnod yma rhwng y Pasg a’r Pentecost. Ond arddangosfa o gytiau glan y môr aeth â sylw Eifion i ddechrau ddydd Sul, 19 Ebrill. Mae’r cytiau glan y môr yn rhan o'n diwylliant yn ôl yr arddangosfa, mae’n ddarlun o'n hamddena a'r syniad o berthyn i'r amgylchfyd. Roedd yr arddangosfa yn dangos y bensaernïaeth a’r ffordd yr oedd unigolion yn addasu ei gwt yn ôl ei ddiddordeb a’i angen. Roedd yn ddifyr dod i weld meddwl y bobl drwy eu cwt.
Wrth droi at y Testament Newydd mae gwahanol ddarluniau i’w cael o’r eglwys: teulu, corff, teyrnas ond y darlun o deml aeth â sylw Eifion. Roedd Israel yn genedl y Deml, ond nid dim ond adeilad oedd y Deml, mae’n ddarlun o bresenoldeb Duw. Roedd Duw yn real yno drwy Arch y Cyfamod a’r Cysegr Sancteiddiolaf. Yn y Testament newydd mae Cristnogion cynnar yn dod i ddeall gwaith Crist a'i bresenoldeb drwy’r darlun hwn o deml fyw. Y Cristion ydi teml Duw bellach, ac y mae’r credinwyr yn demlau byw i Grist.

Felly rhaid i ni ddeall beth yw’r eglwys yng nghyd-destun y darlun yma, rhaid iddi fod yn :-

• Gymuned a hanfod a meddwl Duw yn galon iddi - os sôn am unrhyw beth rhaid sôn am Dduw a'i gariad a'i ddylanwad arnom.
• Gosod addoliad yn galon ei bodolaeth. Rhaid darganfod addoli o'r newydd.
• Gymuned sy'n gwasanaethu - y deml i fod i ddod a Duw i ganol bywyd, roedd yn methu’n aml - ond rhaid i ni fyw ei gariad a gwasanaethu ein cymuned.



Sul y Pasg





Roedd oedfa Sul y Pasg yn oedfa deulu yng nghapel y Morfa a chafwyd cryn hwyl wrth i Eifion adrodd hanes y gwningen oedd ofn ei chysgod. Roedd pedwar o blant yn cael hwyl yn actio’r cymeriadau yn y stori. Cyngor y crwban oedd cuddio yn ei gragen. Cyngor y zebra oedd rhedeg i ffwrdd. Ond cyngor y jiraff oedd edrych i fyny yn hytrach nag edrych ar ei gysgod. Nid oes modd i ni guddio mewn cragen na rhedeg yn ddigon cyflym nac yn ddigon pell i ddianc rhag ein hofnau. Ond wrth edrych i fyny, edrych ar Iesu, yn hytrach nag ar ein hofnau mae modd eu concro drwy ei nerth Ef.

Cafwyd amser i fyfyrio a gweddio drwy gymorth pedwar llun, dau o’r groes, un o’r bedd gwag ac un o luniau Caravaggio o’r swper yn Emaus. Yna fe ganodd Rhodri unawd ddefosiynol hyfryd. Arweiniodd Eifion ni i ystyried yr atgyfodiad, calon y ffydd. Tynnodd ein sylw at ddau lun gan Caravaggio yn portreadu yr eiliad o adnabod yn Emaus, y ddau deithiwr nad oeddent wedi adnabod Iesu yn sydyn yn sylweddoli – ar dorriad y bara - mai Iesu oedd. Drwy’r lluniau roedd yr artist am ein tynnu i mewn i’r digwyddiad. Rhaid i ni fod yn rhan o’r atgyfodiad – yn bobl sydd yn bererinion ar daith teyrnas Dduw – yn dysgu a deall o ddydd i ddydd, ac yn dyfalbarhau i fyw y bywyd newydd, byw bywyd teyrnas Crist.





Cyw bach melyn a chwningen


 (c) Capel y Morfa, Aberystwyth

"Melyn i'n hatgoffa ni am gywion bach y Pasg" meddai'r cyflwynydd teledu yn ddi-feddwl. Ond mewn brawddeg roedd hi wedi atgoffa rhywun fod neges fawr y Pasg wedi ei lapio mewn siocled gennym ni bellach. Daeth yr ŵy Pasg, y cywion bach a ryw gwningen i ddwyn ein sylw oddi wrth swper olaf, Gethsemane, croes a bedd gwag. Ond nid dyna oedd hi i fod, roedd yr ŵy i fod yn arwydd o obaith atgyfodiad. Roedd y siocled yn arwydd o'r dathlu a'r llawenydd ar ôl i'r ymprydio dros y Grawys ddod i ben. Ac onid oedd y cyw yn anorfod lle roedd ŵy, nid gobaith gwag oedd y bywyd newydd, mae o wedi cyrraedd. Ond o ble daeth y gwningen fondigrybwyll, ei chlustiau hir a'i dannedd amlwg? Mae'n fwy na thebyg mai cwningen o'r Almaen ydi cwningen y Pasg: roedd yn draddodiad gweddol gynnar yn yr eglwys Lutheraidd, hynny yw ar ôl y Diwygiad Protestannaidd. Nid oes unrhyw sicrwydd o ble daeth y creadur bach yn yr Almaen. Ond fe gredir ei bod hi yn symbol o ffrwythlondeb ac o fywyd newydd Paganaidd, felly mabwysiadwyd y cyfaill bach blewog fel symbol o fywyd newydd y Pasg. Felly daeth â symbolau pellach o fywyd newydd sef wyau lliwgar i blantos bach. Onid ydi traddodiad yn beth rhyfedd a rhyfeddol?
Tybed felly pam bod ni angen symbolau o'r atgyfodiad, ond fod croes yn ddigon ar gyfer Gwener y Groglith. Mae'r gwahaniaeth yn un sylfaenol bwysig. Roedd digwyddiadau Calfaria yn rhai diriaethol pendant. Roedd yno bren, hoelion a choron ddrain, pethau i'n hatgoffa fod Duw yn ei Fab Iesu Grist wedi uniaethu gyda'n dioddefaint ni, wedi dioddef ein gwaethaf ni ac wedi gwneud ei hun cyn waned â ni. Mae'n Dduw gyda ni hyd yn oed mewn marwolaeth.

Ond mae'r atgyfodiad yn llawer iawn mwy annelwig. Wedi'r atgyfodiad nid oedd y bobl agosaf ato yn adnabod Iesu ar adegau, gallai ymddangos a diflannu, ond gallai fwyta gyda'i ddisgyblion hefyd. Nid oedd dim gweledig diriaethol i helpu dirnad y bywyd newydd, ac wele wyau, a chywion a hyd yn oed cwningen fach i'n hatgoffa fod y Duw sy'n cyd-deimlo â'n dioddefaint ni yn Dduw sy'n ein codi ar ein traed a rhoi i ni obaith a bywyd newydd hefyd. Os yw cywion bach melyn, wyau siocled a chwningen o'r Almaen yn ein hatgoffa fod bywyd newydd i'w gael drwy Atgyfodiad yr Iesu a groeshoeliwyd, croeso iddyn nhw bob amser.





Glywoch chi sŵn y lori?


 (c) Capel y Morfa, Aberystwyth

Mi gawson ni'r gynulleidfa yng nghapel y Morfa dipyn o sioc bore 'ma (Sul, Mawrth 22) wrth i'r pregethwr gwadd y Parchedig John Gwilym Jones rybuddio fod yna lori y tu allan i'r capel ac ynddi filwyr yn barod i'n cipio. Doedd na'm cyfle i ni gysylltu â'n teuluoedd a'r rhybudd oedd y buaswn yn cael ein tywys i neuadd a phe NA bawn yn troi'n Fwslemiaid mi fuaswn yn cael ein saethu neu'n cael ein claddu'n fyw wedi i rywun dorri ein pennau bant. Heb os, mi gadwodd y rhybudd y gynulleidfa yn effro!

'Na, nid yw hynna'n debygol o ddigwydd yn Aber', medd John Gwilym, ond mae e'n digwydd mewn rhannau eraill yn y byd' a thasg gyntaf gwladweinwyr yw meddwl am ansoddeiriau addas i gondemnio'r erchyllterau. Ond, yn rhyfedd iawn, nid yw'r gwleidyddion, na ninnau o ran hynny, yn cofio mai dyna a wnaeth Cristnogion hefyd - onid oedd nifer o'n cyn-dadau ni, meddai John Gwilym, yn rhan o ymgyrchoedd y croesgadau a aeth i Balesteina i daflu Mwslemiaid o'u cartrefi? Llosgwyd nifer o Fwslemiaid yn Ffrainc ac yn Strasbourg lladdwyd nifer o Iddewon am iddynt lynu at eu ffydd. Tueddwn i gredu bod Mwslemiaid yn waeth am eu bod yn lladd ei gilydd gan anghofio, medd y pregethwr ymhellach, am Babyddion yn llosgi Protestaniaid. Yn fynych pan mae crefyddwr yn credu mai ganddo ef y mae'r gwirionedd, mi wna rhywbeth i'w amddiffyn a gorau'i gyd os yw'r gwirionedd hwnnw mewn cloriau llyfr. I rai mae'r koran yn Dduw ac er bod ynddo eiriau hyfryd, mae ynddo rannau tywyll hefyd sy'n sôn am ladd gwrthwynebydd. Mae ambell Gristion, yn ogystal, yn mynd i feddwl yn eithafol am Y Beibl ond rhaid cofio fod yn Y Beibl hefyd, er enghraifft yn llyfr Joel, gyfeiriadau at ryfela.


Yn fynych, medd John Gwilym, ein ffordd o daclo'r bwli ar iard yr ysgol yw rhoi rhywun cryfach yno i'w drechu ond nid oes ond rhaid edrych ar hanes i ganfod nad yw hynny yn datrys dim. Ar ôl dyddiau Hitler oni ddaeth bwli mwy i ymosod ar Korea, Fietnam ac Irac? Neges yr Efengyl yw 'Pan fydd rhywun yn dy daro di ar dy foch, cynigia'r llall iddo hefyd' - neges braidd yn naïf yn ein tyb ni, o bosib, medd John Gwilym ond beth petai un gwlad yn ildio ei harfau? I le y gallai hynny ein harwain? Tyrd, canlyn fi medd Luc 18, 22 - beth am i ninnau wneud yr un fath?



15 Mawrth Sul y Fam



 (c) Capel y Morfa, Aberystwyth

Ie, yn hytrach na Sul y Mamau. Eglurodd Pryderi Llwyd Jones i’r plant fore Sul mai’r arfer oedd rhoi cyfle i ‘blant’ oedd wedi gadael cartref i weithio bant, i ddod yn ôl ar y Sul arbennig hwn i’w cartrefi i weld eu mamau. Ond prif ddiben yr ŵyl oedd rhoi cyfle iddyn nhw i ymweld â’r eglwys lle cawson eu magu‒ eu mam eglwys ‒ a chofio gyda diolch am y cyfan a gawson ganddi a thrwyddi . Dyna’r gwahoddiad a gawsom ni fel cynulleidfa. Nid ymweld yn llythrennol wrth reswm, ond gwahodd pwy bynnag a fynnai i godi o un i un a datgan enw’r capel lle buont yn blant ‒ eu mam eglwys. Clywsom enwau llu o eglwysi o Dregaron i’r Gaiman, a’r plant yn ymateb trwy enwi eu mam eglwys nhw, sef capel y Morfa. Cawson nhw, a phawb ohonom, gân newydd i’w chanu gyda’r ddwy linell hyn yn cloi’r gytgan, Dyma aelwyd fyth a gofiwn,
Aelwyd Duw a’n cartref ni.

Yr eglwys fel mam oedd thema’r gwasanaeth ar ei hyd, yn benodol yr eglwys yn Antiochia lle ‘y cafodd y disgyblion yr enw Cristnogion gyntaf ’ (Actau 11: 26). Hi, ar ryw ystyr felly, yw ein mam eglwys ni i gyd. Mae’r ddinas yn dal yno, yn Nhwrci am y ffin â Syria, ac mae’r eglwys wedi dal yno tros y maith ganrifoedd, yn rhan o Eglwys Uniongred Syria. Mae sylweddoli hynny yn rhoi gwedd newydd inni feddwl amdani wrth edrych ar y gyflafan yn Syria heddiw, gwlad o ffoaduraid ac ymladd didostur, ond dyma eglwys sy’n addoli yn hyderus a llawen. Beth a ddywed wrthym, a beth allwn ei ddysgu o dystiolaeth yr eglwys yng nghanol hyn i gyd?
1. Mae’n eglwys sy’n defnyddio Aramaeg, mamiaith Iesu, yn ei haddoliad. Un gair o’r iaith honno sydd wedi ei drosglwyddo inni yw Abba ‒Tad, gair aelwyd Iesu a ddefnyddiai ef i fynegi natur perthynas Duw â’i bobl. Y mae ‘ein Tad’ yn ein cysylltu ni â phobl Syria.
Yn yr Aramaeg benywaidd yw’r gair am Ysbryd, yr ysbryd hwnnw (honno!) fu’n ymsymud ar wyneb y dyfroedd ac yn creu. Hi sydd wedi ein geni fel mam, ac y mae’r ysbryd greadigol ‘hon’ yn cyfannu holl genhedloedd y byd.
2. Mae Cristnogion Antioch a Syria wedi dal eu tir yn wyneb pob gormes ac erledigaeth a chwalfa rhyfel. Bu rhaid i lawer ffoi o ddinas Homs ond gwrthododd rhai adael ac mae’r gymuned Gristnogol yno o hyd yn tystio i gariad Iesu. Eu harwyddair yw ‘Gadewch inni symud ymlaen’, ymlaen at y Pasg, at fywyd allan o farwolaeth, at y golau sy’n dod yn nes.
Diolch am fam eglwys sy’n magu plant sy’n anfodlon gadael pethau fel y maent ond yn tystio i Waredwr sydd a’i groes a’i aberth yn ennill dydd. Diolch am y Fam sy’n ysbrydoli ac yn calonogi ei phlant ymhobman trwy dystio i’r Cariad sy’n cyfannu byd.


Lydia, Morfudd Llwyn Owen, Dydd Rhyngwladol y Merched a Rhidian Griffiths


Aeth dydd rhyngwladol y merched â sylw Rhidian Griffiths yn ei oedfa yng Nghapel y Morfa (8 Mawrth 2015). Cafwyd cryn sylw i’r diwrnod yn yr oedfa drwyddi draw. Yn ei sgwrs efo’r plant atgoffodd ni ei bod yn ddiwrnod y llyfr

Symbol Wikipedia ar gyfer dydd rhyngwladol y merched

ddydd Iau diwethaf a daeth â Beibl dros ddau gant oed i ddangos i’r plant. Pwysleisiodd wedyn fod Crist yn trin pawb yr un fath, boed nhw yn hen neu ifanc, yn wrywaidd neu fenywaidd, ac yr oedd hynny ynddo’i hun yn ddigwyddiad rhyfeddol. Ond dengys natur Duw i ni.
Cyn cyfnod o weddi, gofynodd Rhidian i Noel Lloyd chwarae tôn nodedig Morfudd Llwyn Owen, Pen Ucha ar yr organ. Roedd Morfudd yn gyfansoddwraig hynod dalentog wrth gwrs, a fu farw yn chwech ar hugain oed. Cawsom egwyl felly i ymdawelu a myfyrio i seiniau hyfryd y dôn.

Yna yn ei bregeth aeth Rhidian a ni i Philipi, ac at hanes troedigaeth Lydia yn llyfr yr Actau. Mae’n arwyddocaol fod Lydia yn cael ei henwi yn un peth. Efallai fod yma awgrym ei bod wedi dod yn adnabyddus yn yr eglwys gynnar. Ond mae’n enghraifft arall hefyd o Paul a Luc, fel eraill yn y Testament Newydd yn sgwrsio efo bob math o bobl, mewn amrywiol lefydd gan mai efengyl sydd yn parchu ac anrhydeddu pobl pwy bynnag ydyn nhw ydi efengyl Crist. Onid yr her yn hynny yw i ninnau sydd yn arddel y ffydd wneud yr un peth, beth bynnag fo hîl, lliw, iaith neu ryw pobl rhaid i ni eu prin gyda’r un anrhydedd a’r un parch.

Dychmygodd Rhidian yr olygfa yn Philipi wedyn, pobl yn cwrdd ar lan yr afon, yna Luc a Paul yn dechrau annerch y merched yno. Byddai rhai am ddweud fod yr efengyl yn rhywbeth i’w osod ar wahân i ddigwyddiadau bob dydd. Ond mae’r hanes yma yn dangos efengyl sydd yn y byd, yn mynd lle bynnag roedd pobl yn mynd. Dilyn patrymau’r byd yr oedd Paul : ei deithiau yn dilyn llwybrau masnach ei ddydd. Roedd yn targedu dinasoedd, gan mai yno yr oedd y boblogaeth fwyaf, ac yno y sefydlwyd yr eglwysi. Tystia datblygiad iaith i hynny hyd yn oed gan fod y gair pagan wedi tarddu o’r gair Lladin - pagani - pobl y wlad, oherwydd pobl y wlad oedd y rhai oedd heb glywed yr efengyl. Felly dyma efengyl sydd yng nghanol ein byw bob dydd a gwae ni os nad ydi’n ffydd ninnau yng nghanol ein byw.

Roedd Lydia yn werthwr porffor, byddai hynny yn ei gwneud yn berson cymharol gyfoethog. Trwy hyn roedd Luc, awdur llyfr yr Actau yn dweud wrthym mai efengyl ydi hon sydd yn gallu cyrraedd pawb, y person busnes cyfoethog a’r caethwas tlotaf.

Mae Lydia yn mynnu fod Paul a Luc yn aros yn ei thŷ, hynny yw nid un digwyddiad ydi neges yr efengyl ond dechrau perthynas sydd yn datblygu a thyfu. Mae’n ddigon tebyg mai’r cyfnod yn ei thŷ hi roes gychwyn i eglwys Philipi, eglwys oedd mor annwyl yng ngolwg Paul yn ddiweddarach. Mae’r efengyl yn datblygu a thyfu ym mhrofiad rhywun. Nid twf mewn rhifau sydd bwysicaf bob amser, fe’n hudir yn llawer rhy rwydd gan ystadegau, ond twf mewn perthynas a chymdeithas sydd yn bwysig. Fel y profai Gipsy Smith yr efengylydd teithiol ar ei deithiau, nid digon pregethu’r efengyl roedd rhaid cael cyd-weithrediaid gweinidogion lleol, pobl a fyddai’n meithrin ac yn adeiladu perthynas pobl â Duw ac â’i gilydd. Boed i ninnau hefyd dyfu yn ein perthynas â Duw trwy Iesu Grist.





Teyrnged Arwel Rocet Jones i Merêd



 (c) Capel y Morfa, Aberystwyth

Rocet roddod y deyrnged i Merêd yn yr angladd yng Nghwm Ystwyth ddydd Iau, 26 Chwefror, teyrnged gynnes a chynhwysfawr i un o gewri ein diwylliant, ac wrth gwrs un o gyfeillion annwyl Capel y Morfa, dyma flas o'r deyrnged.

Y ffordd ystrydebol o ddechrau teyrnged fel hon yw dechrau yn y dechrau.

“Ganwyd Meredydd Evans yn Llanegryn, Sir Feirionnydd, ar y 9ed o Ragfyr 1919, a’i fagu yn Nhanygrisiau, yn unfed plentyn ar ddeg i Charlotte a Richard Evans.”

Ffeithiau: amser, daearyddiaeth a chymdeithas. Dim mwy.

Ond, yn achos Merêd, nid ffeithiau moel yn unig mohonyn nhw. Oherwydd fe osododd y ffeithiau yna eu stamp ar ganrif o ddyn.

Fe’i ganwyd o i deulu arbennig, i fam arbennig, mewn cymdeithas arbennig, mewn cyfnod arbennig.

Yno mae tarddiad pob un o’r llwybrau ddilynodd o: diwylliant, dysg, egwyddor a gwaith caled. Ac er iddo grwydro’r byd, ei led a’i hyd, doedd dim glaswellt ar yr un o’r llwybrau hyn.


Gellir darllen y deyrnged yn ei chyflawnder yma Teyrnged Merêd
Arwel Rocet Jones's elegy to Meredydd Evans in English Meredydd Evans - elegy


Oedfa ar Ŵyl Dewi...


Roedd Capel y Morfa yn llawnach nag a welwyd ers blynyddoedd fore Sul, y cyntaf o Fawrth 2015, ar gyfer gwasanaeth arbennig dan ofal Zoe a Menter Gobaith Ceredigion. Gan ei bod yn ddydd gwyl Dewi roedd yn ddigon addas mai’r hedyn mwstard oedd thema’r gwasanaeth, wedi’r cyfan Dewi oedd wedi dweud rhywbeth am wneud y pethau bychain!
Daeth Owain Edwards Coleg y Bala i arwain addoliad gan ganolbwyntio ar fawredd y Duw oedd wedi creu yr hedyn mwstard bychan, a ninnau, a’r ddaear, yr haul a’r bydysawd oll, a buom yn canu mawl i ‘r Duw sydd mor fawr!
Wedyn cafwyd cyflwyniad yr hedyn mwstard a'r burum yn y blawd, gan Gwenan Creunant, nifer o bobl ifanc o Goleg y Bala yngŷd â Wyn Morris, heb sôn am y “seren” sef y wraig a gafodd ei hiachau gan yr Iesu, Menai. Byddwn yn cofio ei “Haleliwia” am gyfnod hir.

Bu Zoe yn holi Judith o'r Wladfa wedi hynny. Mae Judith wedi dod i Goleg y Bala i weithio am gyfnod. Bu’n sôn am yr alwad oedd hi wedi deimlo i weithio yng Nghymru, ac am y cyfle ddaeth i ddod i’r Bala. Rhannodd ei phrofiad gyda ni hefyd, profiad o gael ei magu yn y capel ac yna popeth yn dod yn fyw ac yn real iddi yn ei harddegau. Tystiodd ei bod bellach yn derbyn maddeuant Crist ac yn profi ei ffyddlondeb iddi bob amser. Mae’n aelod mewn capel yn y Gaiman sydd yn gweithio yn bennaf drwy’r Sbaeneg, ond fe geir gwasanaeth Cymraeg unwaith y mis. Yna ymunodd dwy arall o’r Wladfa gyda hi i ganu emyn mewn Sbaeneg, emyn oedd yn tystio nad oes amheuaeth y bydd popeth yn iawn tra bod Duw yn gweithio er daioni i ni.

Yna cafwyd anerchiad gan Nan Wyn o’r Wyddgrug. Bu’n trafod anallu Huw ei gŵr i arddio’n daclus – er roedd yn ddiddorol na chlywyd beth yn union oedd cyfraniad Nan ei hun yn y garddio. Ond o leia yr oedd yn gwybod fod plannu hadau mwstard wedi achosi trafferth yn yr ardd, gan eu bod yn tyfu mor rhwydd a chyflym. Ond yna arweiniodd ni i
 (c) Capel y Morfa, Aberystwyth

Crwydro'r prom wedi'r oedfa

ofyn pam defnyddio’r hedyn mwstard fel darlun o deyrnas Dduw. Awgrym Nan oedd iddo ddewis yr hedyn mwstard am :- • mai peth bach cyffredin gwylaidd ydi o – nid sioe fawr o blanhigyn ydy’r mwstard, felly mae Duw am i ni ymddiried ynddo fo nid ynom ni ein hunain.
• ei faint - o hedyn bychan mae pren mawr yn tyfu drwy nerth Duw. Mae’r Iesu eisiau ni fel yr ydym nid fel ‘super hero’ - ddim isio i ni fod yn neb ond ni ein hunain.
• fod yr hedyn yn tyfu a chreu mwy o had – ond mae’r had yn marw gyntaf cyn tyfu eto – rhaid i ninnau farw i ni ein hunain – cael ein croeshoelio gyda Christ er mwyn i ni godi gyda Christ a thyfu yn y bywyd newydd.
Cafwyd paned yn y festri wedyn a chyfle i gymdeithasu a hyd yn oed crwydro’r prom gyda rhai o’r gwesteion.





Y mae Capel y Morfa yn eglwys groesawgar a chynnes yng nghanol tref Aberystwyth. Mae’n cynnal amrywiaeth o wasanaethau a chyfarfodydd ar y Sul ac yn ystod yr wythnos. Ym mis Awst byddwn yn cyd-addoli ag eglwysi Cymraeg eraill y dref. Rydym yn hapus i groesawu ymwelwyr a chyfeillion o bob oed i gyd-addoli ac i ymuno â ni mewn cyfarfodydd yn y capel ac yng Nghanolfan Morlan.

Lleolir y capel ym Maes y Frenhines, Aberystwyth, ar gyffordd Heol Portland (Portland Street) a Morfa Mawr (Queen's Road),gyferbyn â hen Neuadd y Dref (adeilad newydd Llyfrgell y Dref). I weld map, cliciwch yma.

Lleolir y gangen, Ebeneser, ar Ffordd Penparcau. I weld map, cliciwch yma

Os cewch anawsterau wrth ddefnyddio'r wefan hon, neu os oes gennych unrhyw awgrymiadau neu ddeunydd yr hoffech ei gynnwys ar y wefan, cysylltwch â ni.


Cynulleidfa y capel

Cynulleidfa y capel


Newyddion
Teyrnged Arwel Rocet Jones i Merêd mwy...
Crempog, Daniel a gweddi... mwy...
Je suis Charlie! mwy...

Digwyddiadur
24 Mai: Gwasanaethau manylion
31 Mai: Gwasanaethau manylion

Amserau Cyfarfodydd y Sul

Oedfa’r bore am 10.00
Ysgol Sul y plant yn ystod oedfa’r bore
Ysgol Sul yr oedolion ar ôl oedfa’r bore
Oedfa’r prynhawn am 2.15 yn Ebeneser
Oedfa’r nos am 5.00 ddiwedd Hydref-ddiwedd Mawrth; am 6.00 ddiwedd Mawrth-ddiwedd Hydref

Gweler Digwyddiadur am wybodaeth am gyfarfodydd eraill

Teitl yma

Teitl yma



Dylunio a datblygiad y wefan: Technoleg Taliesin Cyf.

Administration