Croeso i Gapel y Morfa

ac Ebeneser, Penparcau


Oen bach yn yr oedfa!





Oedfa deulu oedd oedfa Sul y Pasg yn y Morfa, ac yr oedd y capel yn llawn bwrlwm a bywyd wrth i leisiau plant groesawu’r atgyfodiad yn ogystal â’r oedolion. Cafwyd darlleniadau pwrpasol oedd yn ein cario o’r groes, at y bedd gwag ac i ganol her byw fel pobl yr atgyfodiad. Roedd Lowri a Tomos wedi dod ag oen bach i’r oedfa, oen fuhafiodd yn wych drwy’r gwasanaeth. Ond fe gafodd ddigon o sylw wedyn yn y festri ac ambell oedolyn yn ogystal â’r plant yn mwynhau mwytho’r creadur bach. Bu Eifion yn atgoffa’r plant am anifeiliaid y Pasg, y pili pala, y paun, y cyw, y gwningen, y pelican ac wrth gwrs yr oen – pob un yn adrodd rhywfaint o stori fawr yr atgyfodiad, y pili pala a’i drawsnewidiad syfrdanol. Yna y paun a’i blu newydd mwy llachar bob blwyddyn, y cyw a dechrau newydd, y gwningen fel arwydd bywyd, y pelican am ei fod yn fodlon aberthu ei hun er mwyn y cywion, a’r oen wrth gwrs am mai Iesu yw Oen Duw. Roedd y capel heddiw yn harddach nag arfer wrth i ‘bunting’ yn arddangos wyau wedi’u gwnïo ymestyn ar hyd y muriau – pob un yn wahanol ac yn brydferth ac yn arwydd o ysbryd cymunedol y capel.

Cafwyd myfyrdod ar ffurf lluniau a chân oedd yn ein tywys drwy ddioddefaint at orfoledd. Yna tynnodd Eifion ein sylw at ddwy ddelwedd benodol sef y cerflun o Iesu ar y groes. Nid cerflun o’r Crist yn dioddef yn dawel mohono ond Crist gwyllt yn sgrechian ar groes. Yna yr oedd darlun arall o ddwy ferch o Iran yn cofleidio’i gilydd. Roedd y stori tu ôl i’r llun yn un o faddeuant, dwy fam oedd yn y llun sef mam bachgen a laddwyd gan blentyn y fam arall ond roeddynt yn cofleidio wedi i fam y plentyn a laddwyd rwystro dienyddiad y llall. Roedd yn stori o faddeuant a dechrau newydd, a dyna’r her i ninnau ar Sul y Pasg, byw y cyfle newydd a roddir i ni yn atgyfodiad Iesu Grist, a byw fel cymuned gariadus, y gymuned yr oedd y bunting yn symbol ohono. Wedyn tra bod oedolion yn mwynhau paned aeth y plant i grwydro'r capel ar helfa wyau, ymchwil dyfal am unrhyw wy, ond pawb yn chwilio am yr wy porffor a'r wy aur, hwyl fawr a lot o siocled i'w fwyta!





Sul y blodau


 (c) Capel y Morfa, Aberystwyth

Roedd hi’n Sul y Blodau ac yr oedd Elwyn Richards yn arwain y gwasanaeth yng nghapel y Morfa. Bu’n trafod Crist yn marchogaeth i mewn i Jerusalem gyda’r plant, a rhannodd groesau dail palmwydd i ddathlu’r Sul. Yna yn ei bregeth parhaodd i drafod digwyddiadau’r Sul hwnnw yn Jerusalem. Roedd yr Iesu wedi mynd i drafferth i gael gafael ar asyn, a chyflawni proffwydoliaeth Sechareia. Nid oes sôn am Iesu yn marchogaeth nag angen marchogaeth nac asyn na cheffyl yn unman arall, felly dyma benderfyniad bwriadol iawn i gyflawni proffwydoliaeth.
Roedd Elwyn yn tynnu ein sylw at dair rhan i hanes y diwrnod hanesyddol
- y dyrfa yn gweiddi Hosana
- wylo dros y ddinas
- glanhau r Deml.

Pobl oedd am groesawu’r Iesu oedd y criw cyntaf, criw y dail palmwydd a’r dillad ar y ffordd. Roedd Elwyn newydd ddod nol o’r India, lle roedd wedi bod yng Nghymanfa Eglwys Bresbyteraidd yr India ym mhentref Mensol. Roedd na baratoi mawr wedi bod, a phobl yn ymhyfrydu yn y croeso roedden nhw yn ei roi ond y frawddeg oedd wedi cydio ym meddwl Elwyn oedd “ryda ni eisiau croesawu Crist ei hun i r sasiwn”. Fe ddylem ninnau fod yn croesawu Crist i’n bywydau bob amser.

Ond wedyn yng nghanol y daith mae Crist yn aros ac yn wylo dros Jerusalem. Yr ydym yn cyfeirio at y Beibl fel Gair Duw, gallwn gyfeirio at Grist ei hun fel Gair Duw, ond mae na drydedd ffordd o’i ddeall sef fel gair Crist i'n hoes ni, dirnad a deall ewyllys Duw neu ddymuniad Duw ar ein cyfer. Yr her a’r sialens ydi adnabod y Gair hwnnw heddiw. Dylai ing yr wylo ein cyrraedd yma yng Nghymru.

Roedd cyntedd y Deml yn lle prysur, roedd rhaid newid arian a masnachu. Neges y Crist sydd yn glanhau’r Deml yw fod yn rhaid byw yn deilwng o Grist a'r efengyl. Roedd miloedd o bobl yn y sasiwn yn yr India, roedd pobl yn heidio yno, ac eto nid yw merched yn cael eu hordeinio yno, maent yn cael eu trin yn eilradd. Dyna un rheswm pam fod Gwenda Richards gwraig Elwyn wedi ei gwahodd yno. Roedd angen newid yn yr India, ond yn yr un ffordd y mae angen i ni newid heddiw hefyd.

Dowch i ni floeddio “Hosana” a chroesawu’r Iesu, ond boed i ni hefyd fyw yn ôl ei alwad i ni heddiw


Adolygiad o gyfrol Wil Griffiths: Mewn un Cornel



Wil Griffiths: Mewn Un Cornel’. Carreg Gwalch, pris £7.50

 (c) Capel y Morfa, Aberystwyth

Ar ôl cwyno am y tywydd, prif gŵyn y rhelyw ohonom sydd wedi cyrraedd oed yr addewid yw prinder cymeriadau. Ac eto, o ystyried cynifer yr hunangofiannau sy’n ymddangos beunydd, bron iawn, mae’n amhosibl meddwl fod yna sail wirioneddol i’r gŵyn. Oes, mae yna lai. Yn ei gip ar fywyd cefn gwlad, braf yw canfod yr awdur, Wil Griffiths yn dathlu bywydau cymeriadau ei fro enedigol yn hytrach na galaru am eu diflaniad. Mae i deitl y gyfrol, ‘Mewn Un Cornel’ arwyddocâd gan mai hanes bywyd un fro fechan, sef Cornelofan ar gyrion y Mynydd Bach yw’r gyfrol. Seiliwyd hi’n rhannol ar hanesion ar gyfer cystadleuaeth gan Gymdeithas Hanes Amaethyddiaeth Ceredigion.
Mae’n wir y cyfeirir at ddiflaniad yr hen ffordd o fyw, yr ymgasglu o gwmpas stand laeth i sgwrsio gyda’r nos, a’r mewnlifiad a welodd Abernant yn troi’n Brookside. Ond rhyw ddiolch am yr hyn a gafwyd wna’r awdur.
Mae Wil ei hun yn gryn gymeriad. Yn gyn-athro a phrifathro, mae’n durniwr coed, yn gasglwr llestri te capeli sydd wedi cau, mae’n garafaniwr ac yn flaenor ac yn cadw gwenyn. Ac fel siaradwr gwadd, does mo’i debyg.
Mae’r esboniad dros grynhoi’r hanesion at ei gilydd, a geir yn y Rhagair, yn chwa o awel iach. Does yma neb enwog, meddai, dim ond bywyd mewn dillad gwaith, yn ei symlrwydd, ei ddaioni a’i bechod ar brydiau. Yn ddiddorol iawn, ni cheir penodau fel mewn llyfr atgofion cyffredin. Yn hytrach ceir pum adran, Amser i Ddysgu, Amser i Werthu, Amser i Dyfu ac Amser i Bopeth. Ac yna, Amser i dynnu ymaith yr hyn a blannwyd. Llinyn yw bywyd, meddai, gyda dechrau a diwedd.
Anaml y gwelwch y gair ‘fi’ yn y gyfrol. Na, hanes eraill a geir yma, pobl leol syml a adawsant eu marc ar waliau ei gof. Cawn ddarluniau byw o gymeriadau fel ‘Mistir’ a Wil Woodward y siop. Bois y Felin wedyn, Cabinet y pentref. A Charles y Bws, a gyfieithodd Cornelofan i ambell Sais twp fel ‘Affraid Corner’. Cawn hanes effaith dyfodiad y ciosg ar y gymuned glos. Mae hanes Jim Bach a’i Wdbein yn berl. Ac mae saga’r whilber yn Fabinogi ynddi ei hun.
Ie, cyfrol hapus yw cyfrol Wil. Mae’n cyfeirio at oes a ddiflannodd, ydi, ond nid yn alarus. Fel y dywed wrth gloi, gan ddyfynnu o Lyfr y Pregethwr, ‘Hyn oll a welais i ... canys y mae amser i bopeth.’
Gwnewch amser i ddarllen ‘Mewn Un Cornel’.

Lyn Ebenezer


Adolygiad o Buarth Beirdd.



Buarth Beirdd, ymatebion beirdd cyfoes i lawysgrifau cynharaf yr iaith Gymraeg. Gol. Eurig Salisbury. Cyhoeddiadau Barddas. Pris £10.95

Fe wyddwn i lawer mwy am Lyfr Mawr y Plant nag am Lyfr Du Caerfyrddin. Wrth edrych yn ôl, dwrdiaf fy hun am fyw fel iâr tan fwced. Ond nawr fe wn i lawer yn fwy am y Llyfr Du yn ogystal ag am rai o’n trysorau llenyddol eraill.
Ymatebion a geir yma gan feirdd cyfoes i Llyfr Du Caerfyrddin, Llyfr Aneirin, Llawysgrif
 (c) Capel y Morfa, Aberystwyth

Hendregadredd, Llyfr Taliesin, Llyfr Gwyn Rhydderch a Llyfr Coch Hergest. Yn ei gyflwyniad, ar ôl dyfynnu Morgan Llwyd, a ddisgrifiodd lyfrau fel ‘ffynhonnau’, cyfeiria Eurig Salisbury at y llawysgrifau dan sylw fel ‘Chwe tharddell ddiwylliannol a dyfodd yn rhyferthwy, ... eu dyfroedd yn llifo’n llafar hyd heddiw’. Nod y gyfrol, meddai, yw tywys cynulleidfaoedd newydd tuag at yr hen ryfeddodau hyn. Diolch am yr arweiniad. Mae hwn yn nod gwerth chweil, gan mai syniad llawer ohonom am y llawysgrifau hyn yw memrynau’n hel llwch ar silffoedd tywyll, anhygyrch. Creiriau amgueddfaol. Ond gwerth y llawysgrifau, medd Eurig, yw eu bod nhw’n dal i fod yn berthnasol heddiw. Maent, meddai, ‘yn ogofâu hud o drysorau.’ Cloddir y trysorau hynny gan bymtheg o feirdd cyfoes.
Mae i’r gair ‘buarth’ yn y teitl arwyddocâd gan mai un o’i ystyron yn Llyfr Taliesin oedd man ymgynnull neu hafan. Mae’r penodau sy’n cyfeirio at y chwe llawysgrif yn gyfuniadau o ffeithiau hanesyddol a chefndirol clir a syml ynghyd â cherddi perthnasol gan rai o’r beirdd. Dywedir, er enghraifft, am Lawysgrif Hendregadredd mai yn Abaty Ystrad Fflur, lai na milltir o’m cartref, y cofnodwyd y fersiwn Lladin ac un o’r fersiynau Cymraeg. Teimlaf yn freintiedig!
Ond peidiwch â meddwl mai rhyw gyfraniad sych-ysgolheigaidd a geir yma. Trowch at farwnad Gruffudd Owen i ‘Pom’ ac fe’ch heriaf i ddal heb chwerthin. Bochdew, gyda llaw oedd Pom (1991-1996). A llwydda Eurig Salisbury i dynnu cymhariaeth rhwng Arthur a’r Pier Pressure yn Aberystwyth. Mae ganddo bwynt. Ond mae yna wahaniaeth. Does neb yn disgwyl cloch i ganu ym mar y Pier. Ac wrth drafod y Llyfr Coch mae Twm Morys yn cymharu ei chwilota ymhlith geiriau tywyll â ‘busnesa’ Miss Marple.
Ni ddylwn gloi’r adolygiad hwn heb gyfeiriad at ddiwyg y gyfrol. Mae hi’n odidog o hardd. Sylwaf mai’r dylunydd yw Olwen Fowler. Haedda gael ei chydnabod ymhlith y cyfranwyr disglair eraill, rhy niferus i’w henwi yma.

Lyn Ebenezer


Y mae Capel y Morfa yn eglwys groesawgar a chynnes yng nghanol tref Aberystwyth. Mae’n cynnal amrywiaeth o wasanaethau a chyfarfodydd ar y Sul ac yn ystod yr wythnos. Ym mis Awst byddwn yn cyd-addoli ag eglwysi Cymraeg eraill y dref. Rydym yn hapus i groesawu ymwelwyr a chyfeillion o bob oed i gyd-addoli ac i ymuno â ni mewn cyfarfodydd yn y capel ac yng Nghanolfan Morlan.

Lleolir y capel ym Maes y Frenhines, Aberystwyth, ar gyffordd Heol Portland (Portland Street) a Morfa Mawr (Queen's Road),gyferbyn â hen Neuadd y Dref (adeilad newydd Llyfrgell y Dref). I weld map, cliciwch yma.

Lleolir y gangen, Ebeneser, ar Ffordd Penparcau. I weld map, cliciwch yma

Os cewch anawsterau wrth ddefnyddio'r wefan hon, neu os oes gennych unrhyw awgrymiadau neu ddeunydd yr hoffech ei gynnwys ar y wefan, cysylltwch â ni.


Cynulleidfa y capel

Cynulleidfa y capel


Newyddion
Adroddiad Silk mwy...
Ffydd fel hedyn mwstard mwy...
Newid sanau yn yr oedfa mwy...

Digwyddiadur
27 Ebrill: Gwasanaethau manylion
04 Mai: Gwasanaethau manylion
11 Mai: Sul y Gymanfa manylion
18 Mai: Gwasanaethau manylion
25 Mai: Gwasanaethau manylion

Amserau Cyfarfodydd y Sul

Oedfa’r bore am 10.00
Ysgol Sul y plant yn ystod oedfa’r bore
Ysgol Sul yr oedolion ar ôl oedfa’r bore
Oedfa’r prynhawn am 2.15 yn Ebeneser
Oedfa’r nos am 5.00

Gweler Digwyddiadur am wybodaeth am gyfarfodydd eraill

Teitl yma

Teitl yma



Dylunio a datblygiad y wefan: Technoleg Taliesin Cyf.

Administration