Gadael gwefan Capel y Morfa a mynd i wefan Eglwys Bresbyteraidd Cymru.
Tudalen Cartref Capel y Morfa a Manylion Cysylltu, Rhestr Swyddogion, a Mapiau.
Perthyn - Misolyn y Capel ac ôl-rifynnau.
Morlan
Lle i feddwl.
Oriel - Lluniau o ddigwyddiadau yn y Capel.
Dolenni i safleoedd perthnasol eraill.
 
LLE I FEDDWL.
 

Y Dienw

Mae gan y bardd John Ormond gerdd i ‘Cathedral Builders’ sy’n sôn am lafur y bobl ddienw, anghofiedig a fu wrthi dan amgylchiadau anodd yn codi’r eglwysi cadeiriol mawr yn yr Oesoedd Canol. Dyfalu mae’r gerdd taw pobl gyffredin oedden nhw, yn byw bywyd cyffredin fel pawb arall, ond yn cael y fraint a’r cyfle o edrych ar dŵr yr eglwys a dweud ‘fi wnaeth hwnna’. Heddiw, ganrifoedd yn ddiweddarach, rydyn ni’n edmygu’r campweithiau heb feddwl fawr ddim am y rhai a’u lluniodd. A go brin y bydden ni am roi llawer iawn o amser i’r maswniaid a’r labrwyr wrth inni edmygu gogoniannau Tyddewi, Efrog, Caer-wynt, Caersallog a llawer i eglwys arall.

Mae hynny’n wir ymhob rhan o fywyd, mae’n debyg. Sawl torth o fara brynais i dros y blynyddoedd heb feddwl dim am y pobydd a’i lafur a’i amser? Sawl gwaith dwi wedi bod yn ddi-hid o waith rhywun arall heb ddeall y cefndir, yr anawsterau, a’r ymdrech? Fyddwn i fyth yn dod i ben petaen ni’n trio gwneud, beth bynnag. Mae cymdeithas yn gorfod dibynnu ar waith pawb gyda’i gilydd er mwyn inni allu byw, a fydden ni ddim am restru eu henwau i gyd bob dydd a phob nos.

Un o beryglon astudio hanes yw bod yr hanes hwnnw’n canolbwyntio ar enwogion – brenhinoedd, uchelwyr, tirfeddianwyr, perchenogion gweithfeydd a’u tebyg – yn anochel felly, am mai’r bobl hynny sydd yn gadel cofnodion ar eu hôl i ni eu hastudio. Nid mor aml y bydd haneswyr yn cael hyd i ddigon o wybodaeth am bobl gyffredin a bywyd bob dydd i allu rhoi darlun cyflawn ohonyn nhw, ac mae’n wych o beth pan fydd hynny’n digwydd, fel yn llyfr enwog Emmanuel Ladurie am ardal Montaillou yn yr Oesoedd Canol.

Wrth inni ddarllen yr efengylau, cawn hanes dysgeidiaeth a gweithredoedd Iesu, ac fe gwrddwn ag unigolion eraill. Yn aml iawn cawn wybod am eu cyfarfyddiad â Iesu, heb glywed dim am eu bywyd cyn hynny neu wedyn. Ond mae’r efengylwyr yn pwysleisio bod y cyfarfyddiad yn gadael ei ôl – doedd bywyd Sacheus na Mair Magdalen fyth yr un fath wedi i Iesu groesi eu llwybrau. Roedd miloedd eraill hefyd, y bobl ddienw yn y dyrfa, na wyddon ni ddim amdanyn nhw, ond a oedd yn clywed ei eiriau a’i ddysgeidiaeth ac yn cyfrannu trwy eu presenoldeb. Eu cof gwlad nhw a fu’n help i drosglwyddo’r ddysgeidiaeth nes iddi gael ei rhoi ar bapur. Ac fel mae’n dyled ni’n fawr i’r gweithwyr a gododd yr eglwysi mawrion, mae’n dyled ni’n fawr i’r llu a wrandawodd ac gadwodd eiriau Iesu yn eu calonnau a’u dilyn yn eu bywydau.

 

I weld ysgrifau blaenorol, cliciwch ar y cysylltiadau isod:
Newyddion, Ionawr 2010
Bethlehem, Rhagfyr 2009
Adnabod, Tachwedd 2009
‘Yr Arglwydd yw fy mugail … ’, Hydref 2009
‘Ym mhob dim diolchwch, Medi 2009
Gwyn eu byd . . ., Gorffennaf 2009
Gwyliau’r cyffro, Mai 2009
‘Mae wedi cyfodi!’, Ebrill 2009
‘Gosod babell yng ngwlad Gosen ... ’, Mawrth 2009
TJ, Gorffennaf 2007
Gweddi: Y Crist Byw, haf 2005
Gair am y Gair: Cefndir Cyfieithu'r Beibl: Rhidian Griffiths, Haf 2004
Pobl y Pasg, Anerchiad Pryderi Llwyd Jones fel Llywydd Sasiwn y De, Mehefin 2004
Gweddi, Mawrth 2004
Gweddi o ddiolch, Pryderi Llwyd Jones, Rhagfyr 2003
Sioned, Gweddi o ddiolch
Gweddi o ddiolch, Medi  2003
Rhidian Griffiths, Cofio Canmlwyddiant Joseph Parry, Ebrill  2003
Pryderi Llwyd Jones, ‘Rhyfel yw Rhyfel...', Mawrth 2003
Mari Owen a Gwenan Creunant, Gweddi ar ddechrau'r Grawys, Mawrth  2003
Mari Owen, Gweddi: 'Diolch', Chwefror  2002
Rhidian Griffiths, 'Boed fy nghalon iti'n deml', gan William Williams, Pantycelyn, Rhagfyr 2002
Rhidian Griffiths, 'Un o emynau Pantycelyn', Tachwedd 2002
Rocet Arwel Jones, 'Yng nghwmni Maya Angelou', Awst 2002 Brynley Roberts, 'Rhyfeddod y We', Mehefin 2002

 

Os cewch anawsterau wrth ddefnyddio'r wefan hon, neu os oes gennych unrhyw awgrymiadau neu ddeunydd yr hoffech ei gynnwys ar y wefan, cysylltwch â ni.

Cartref | Perthyn | Morlan | Lle i feddwl | Oriel | Dolenni
 
Diweddarwyd ddiwethaf ar 25 Chwefror, 2010.
Hawlfraint: Eglwys Bresbyteraidd Cymru neu'r awduron unigol, 2010.

 
Top