Darllenais hunangofiant actor adnabyddus yn ddiweddar – cyfrol a gyhoeddwyd ychydig iawn cyn iddo farw wedi salwch hir a phoenus. Ar ddiwedd y llyfr mae’n dweud yr hoffai gael ei gofio am beidio gwneud niwed i neb, deisyfiad diymhongar ond braidd yn negyddol. Roedd yn gwneud cam ag e’i hunan beth bynnag, gan fod ei actio wedi dod â phleser a mwynhad i laweroedd dros y blynyddoedd, a bydd yn cael ei gofio am hynny. Ceir rhywbeth tebyg yn nofel Albert Camus, Y Pla, lle mae cymeriad sy’n dymuno cael ei gofio am beidio gwneud niwed i neb. O ystyried y niwed a wneir i bobl gan eu cyd-ddyn ar draws y byd, mae’n ddymuniad digon teilwng, ac yn un y gallen ni i gyd fod yn ddigon balch ohono. Ond mae nofel Camus yn ymwneud â seithugrwydd bywyd, ac yn peintio darlun digon tywyll o gyflwr y ddynoliaeth. Hynny yw, os yw pawb yn gwneud niwed i’w gilydd, mae’r sawl sy’n byw heb wneud niwed yn sant o ryw fath. Gwahanol yw darlun y Testament Newydd. Er bod digon o sôn am beidio gwneud drwg i’n gilydd, mae’r pwyslais ar fyw mewn cariad â’n gilydd – cyflwr positif, nid negyddol. Un o ddamhegion enwocaf Iesu yw dameg y Samariad caredig neu’r Samariad trugarog. Mae’r pwyslais yno ar weithredoedd o gariad sy’n goresgyn rhwystrau a gwahaniaethau crefydd, traddodiad a chenedl. Yn ein hawydd i ‘wneud daioni’ gallwn fod yn or-frwd, wrth gwrs. Does dim daioni mewn gwthio caredigrwydd ar rywun. Ond mae bywyd Iesu’n dangos inni sut mae ymateb i angen pobl – sut i wrando, sut i gysuro, sut i gofleidio’r sawl sydd tu allan i’n cylch ni. Mae pawb ohonom yn byw ac yn symud mewn cylchoedd arbennig, ac mae tuedd inni weld ein bywyd yn nhermau’r cylchoedd hynny. Ond mae cariad a daioni’n bethau na allwn ni ddim eu cyfyngu nhw i gylch pendant na rhoi terfynau arnyn nhw. Cariad diderfyn oedd cariad Iesu. Mae’n gofyn yr un peth gennym ni. ‘Pwy yw fy nghymydog?’ Pwy bynnag sydd mewn angen ac y galla i ei helpu.