Dim ond unwaith y cymerais i ran mewn drama Nadolig pan oeddwn i’n blentyn. Roedd y ddrama’n wahanol i’r arfer am ei bod hi’n dweud yr hanes o safbwynt dau gymeriad yn y stabal – yr ych a’r asyn, a nhw oedd y prif gymeriadau. Dwi ddim yn cofio dim arall am y ddrama erbyn hyn, ond mae’r syniad y tu ôl iddi yn gymorth mawr wrth fyfyrio ar y geni. Fel roedd hi’n werth i rywun gyfansoddi drama ar sail golwg yr ych a’r asyn ar bethau, felly mae sawl persbectif gwahanol ar Fethlehem.  Mae’r enw’n gallu cyffroi teimladau amrywiol ynon ni. Ar y naill law, mae’n ‘dawel ddinas’ y garol gyfarwydd, yn swatio’n ddedwydd dan y sêr i gyfeiliant miwsig awel Jwdea. Ar y llaw arall, mae’n ddinas ddi-hedd, lle mae diwylliannau a chrefyddau’n cwrdd ac yn cyd-daro, nes peri inni amau a gafodd neges yr angylion unrhyw effaith ar y ddynoliaeth dros ddwy fil o flynyddoedd a mwy.  Ond mae Efengyl Mathew (pennod 2, adnod 6) yn dyfynnu’r proffwyd Micha, ac yn dweud am Fethlehem, ‘ohonot ti y daw allan arweinydd a fydd yn fugail ar fy mhobl Israel’, ac o fynd yn ôl at Micha fe welwn (pennod 5, adnodau 2–5) beth yw comisiwn yr arweinydd: ‘Fe saif ac arwain y praidd yn nerth yr Arglwydd, ac ym mawredd enw’r Arglwydd ei Dduw. A byddant yn ddiogel, oherwydd bydd ef yn fawr hyd derfynau’r ddaear; ac yna bydd heddwch.’ Gallwn ddigalonni am sefyllfa Bethlehem heddiw, ond mae’n deg inni gofio taw i fyd yr un mor ddolurus, creulon a di-feind y ganwyd Crist. Cafodd ei eni dan amgylchiadau argyfyngus yng nghanol argyfwng byd, ac eto mae’r proffwyd a’r efengylydd yn dweud am ddiogelwch y praidd, ac yn mentro sôn am heddwch. Gall rhyfeloedd barhau gyda ni oherwydd ffolineb gwladweinwyr, ond mae Bethlehem yn dal i gyhoeddi tangnefedd yr angylion dan bob amgylchiad. A’r tangnefedd hwnnw yw’r berthynas o gariad rhwng pobl a’i gilydd sy’n drech nag amgylchiadau trist y byd. Pan fydd y berthynas honno’n ffynnu, fe fydd heddwch. A gall ffynnu ar draws diwylliannau a gwahaniaethau cenedl a hil. Wedi’r cyfan, ‘ewyllys da ymhlith pobl’ yw cân yr angylion – dyw hi ddim yn dweud am ddosbarth na chenedl, dim ond ‘pobl’, sef y ddynoliaeth i gyd. Ac o ba safbwynt bynnag yr edrychwn ar Fethlehem, mae’r gân honno’n berthnasol i bawb.