CYNNWYS GAIR GAN Y BUGAIL NEWYDDION MASNACH DEG DIRGELWCH YSGOL SUL YR OEDOLION RHYWBETH AM DDIM AR DDECHRAU'R FLWYDDYN MORLAN STONDIN LYFRAU YMWELIAD JOHN BELL O GYMUNED IONA NODION EBENESER CYMERWCH AMSER DYDDIADUR CHWEFROR 2005 SWYDDOGAETHAU CHWEFROR  2005

John Bell o Gymuned Iona GAIR GAN Y BUGAIL Buom yn addoli, yn siarad, yn rhannu, yn gweddïo ac yn cwestiynu yn nydd y tsunami. Wedi dathliadau'r Nadolig (a diolch o galon i bawb a fu'n paratoi ac yn cyfrannu i'r dathlu) cawsom ddyddiau o 'wylio' y drychineb cyn y Sul cyntaf o Ionawr. Ar y bore - i'n harwain at Fwrdd y Cymun - buom yn myfyrio ar salm 46 : ' ...nid ofnwn, er i'r ddaear symud...' a sylweddoli fod y salmydd hefyd, fel ninnau, yn addoli mewn byd a wyddai beth oedd daeargryn a thrychineb a galar. Sut mae addoli mewn byd fel hyn? Braf oedd derbyn neges gan Ann (Wyn Griffith) sydd yn Delhi yn dweud fod Steve,ei gwr, wedi cael ei anfon gan Care International i weithio yn Sri Lanka. Yn yr hwyr, cynhaliwyd gwylnos, a chyfle i unrhyw un i rannu meddyliau, gweddïau a darlleniadau. Yn fwy na dim, yn gyfle i rannu tawelwch. Cafwyd cyfraniadau eithriadol o onest . Fe gafwyd casgliad arbennig (er nad oedd neb wedi cael rhybudd o hynny) ac ychydig ddyddiau yn ddiweddarach fe anfonwyd ymhell dros £1000 ( mae'r swm yn fwy erbyn hyn) er bod llawer wedi rhoi eisoes yn ystod yr wythnos drwy elusennau eraill. Yna, fore Mawrth a nos Iau yn yr un wythnos, cawsom gyfraniadau arbennig iawn gan nifer o bobl ac yr oedd 'addoli yn nydd y tsunami' yn rhedeg drwy'r cyfan. Y mae detholiad o'r cyfraniadau yn y rhifyn hwn o Perthyn ac yr ydym yn ddiolchgar iawn i bob un ohonoch ac i rai eraill a ddewisodd i'w cyfraniadau beidio ymddangos yn Perthyn. Rhan o fraint a gwaith eglwys yw creu'r gofod a'r cyfle i ni fedru rhannu gyda'n gilydd ym mhrofiadau ein bywyd - y profiadau cyffredin o ddydd i ddydd ac o wythnos i wythnos, y llawenydd a'r gofidiau, yn ogystal â'r profiadau mawr dirdynnol, fel y tsunami. Ni lefarodd neb eiriau hwylus, hawdd nac ystrydebol, ond o edrych yn ôl, hyd yn oed dros dair wythnos , yr oedd yna ymdeimlad dwfn o gadernid y Duw sy'n Greawdwr Da ac sydd â'i gariad, fel cariad tad a mam, yn ein cofleidio yn ein heiddilwch ac yn rhannu ein dagrau a'n gofidiau. Y cwestiwn a ddaeth yn fwy ac yn fwy amlwg oedd : 'Sut mae Duw am i ni ymateb i drychineb fel hyn?' Y mae'r ateb yn rhannol i'w weld yn yr haelioni a fu ac yn y gwaith sydd, ac a fydd am flynyddoedd eto, yn mynd i ymlaen i ail-adeiladau ac i ofalu. Mae'n gwestiwn i'r cenhedloedd a'r gwleidyddion, i'r crefyddau a'r crefyddwyr, i gymunedau ac i unigolion. Y mae'r drychineb eisoes wedi mynd o benawdau'r newyddion ond fe erys y ffaith fod o leiaf 30,000 o bobl yn marw pob dydd o effeithiau tlodi a newyn yn ein byd. Fe fu farw 10 miliwn o blant dan 10 oed yn ein byd yn 2003 - y mwyafrif ohonynt o afiechydon y gellir eu gwella. Mae hynny hefyd yn codi'r un cwestiwn yn union : sut mae Duw am i ni ymateb i drychineb fel hyn ? Pryderi.

Blaenoriaid Capel y Morfa

NEWYDDION

Llongyfarchiadau ….

• i Dylan Griffiths a Wendy, Prospect Street ar eu priodas yng Nghapel y Morfa ar Ionawr 29ain a dymunwn yn dda i Bethan Rees Griffiths (Comins Coch) a Rhodri a fydd yn priodi yng Nghapel y Morfa ar Chwefror 12ed.
• hefyd i Aled Lewis (Portland St) a Wendy ar eu priodas yn Eglwys Llanychaearn ym mis Tachwedd. Fe fydd o ddiddordeb i aelodau Seilo fod Wendy yn or-wyres i'r Parchedig Dan Evans.
• i'r Athro Rees Davies, Rhydychen ar gael ei ddyrchafu yn 'Syr' yn anrhydeddau'r flwyddyn newydd am ei gyfraniad mawr ac unigryw i hanes yr Oesoedd Canol ym Mhrydain ac yng Nghymru. Anfonwn ein cofion ato ef a Carys, Manon a Prys gan longyfarch Prys hefyd ar ei briodas yn ddiweddar yng Nghaerdydd.

Ein cofion ...

• at Miss Luned Powys Roberts, Mrs Greta Jones (Cae Ropos), yr Athro Beverly Smith, Jennie Evans, Cwmpeilliaid, Beatrice Davies, Hefin Jones a Mr David Reeves - i gyd naill ai wedi bod neu yn yr ysbyty. Ar hyn o bryd y mae Emrys Jones mewn Cartref Nyrsio yn Llanymddyfri ac anfonwn ein cofion ato yntau hefyd. (Gw. Hefyd 'Nodion Ebeneser')
• at Margaret Williams (Cartref Tregerddan) sydd wedi colli ei chwaer ym Mirmingham a Megan Nantlais Williams wedi colli chwaer yng Nghaerdydd.

Diolch …

• i bawb a gyfrannodd i ddathliadau'r Nadolig a'r flwyddyn newydd
• i Grw^p Gwaith Llaw Gwen Jones am y rhodd o £370 i Gapel y Morfa yn dilyn y bore coffi ar Dachwedd 20
• am eich cyfraniadau i'r canlynol: taith gerdded Cymorth Cristnogol o Nasareth i Fethlehem: £400; Apêl y Nadolig, Plentyn Bethlehem: £775.10; Apêl y Tsunami: £1,229.77 (hyd yma)

Bedyddiadau …

• bedyddiwyd Rhys Wyn, mab Nia a Rob Jones, Clos Non a w^yr i Shirley Lloyd Jones, ar Dachwedd 20ed
• bedyddiwyd Lly^r, mab Siân a Jonathan Eirug, a brawd i Anest, Coed y Buarth ar Ragfyr 12ed

Dosbarth derbyn …

• Y mae croeso i bobl ifanc sydd tua 15 - 18 oed (neu yn hy^n) i ymuno mewn Grw^p/Dosbarth Derbyn i ystyried gael eu derbyn yn gyflawn aelodau o'r eglwys. Er mwyn trefnu amser hwylus ar gyfer y grw^p y mae'r Bugail yn eich croesawu i'w gyfarfod yn y swyddfa ym Meth-seilun am 11.15 fore Sul Chwefror 6ed.

Gwasanaeth Nadolig, 2004

MASNACH DEG

Defnyddir nwyddau Masnach Deg bellach ym mhob achlysur a gynhelir yn y capel a'r ydym am gael ein cydnabod fel 'Eglwys Masnach Deg'. Ni allwn, wrth gwrs, fynnu fod pob aelod a phob aelwyd yn gweithredu hynny hefyd, ond yr ydym am annog ein haelodau, wrth brynu coffi, te, ffrwythau a llawer o nwyddau eraill erbyn hyn, i wneud hynny. Y dewis cyntaf yw eu prynu o'r siopau a'r archfarchnadoedd, ond cofiwch fod gan Traidcraft stondin nwyddau masnach deg yn y Cinio Bara a Chaws ar y Llun cyntaf o bob mis.

Fel Capel y Morfa, Eglwys Masnach Deg yr ydym am alluogi cymunedau tlawd i gynllunio gyda hyder ar gyfer y dyfodol a chynorthwyo gweithwyr mewn gwledydd tlawd drwy sicrhau iddynt amodau gweithio teg. Bwriad arall y cynllun hwn, a gefnogir mewn nifer helaeth o wledydd, yw ceisio hybu defnydd rhesymol o adnoddau'r byd a gofal cyfrifol am yr amgylchedd.

(O Gyfarfod y Blaenoriaid)

RHYWBETH AM DDIM Un o brif gylchgronau Cymru yw'r Traethodydd. Mae'n anodd meddwl am unrhyw gylchgrawn Cymraeg arall sy'n ymdrin â'r fath amrywiaeth o bynciau a syniadau, a hynny mewn ffordd sydd yn ddealladwy i rai heb fod yn arbenigwyr yn y meysydd hyn. Yn ystod 2004 cafwyd yn y cylchgrawn un o'r ychydig drafodaethau gwrthrychol ar oblygiadau ymarferol sefydlu 'coleg ffederal' Cymraeg, erthygl a ddenodd lawer o sylw gwerthfawrogol; erthyglau ar Fedyddwyr Cymraeg America a chaethwasiaeth a golwg newydd ar agwedd Samuel Roberts (SR) at genedligrwydd Cymreig a'r Gymraeg - dwy erthygl a oedd yn gwneud i rywun deimlo'n ddigon annifyr; yr oedd yn rhaid sôn am ddiwygiad 04-05, ond dan y teitl profoclyd 'Dadfythu "Diwygiad Evan Roberts"'; ac yn rhifyn cyfredol y mae erthygl yn holi pa mor ffeithiol gywir a dibynadwy yw 'atgofion' llenorion. Detholiad yw'r rhain, wrth gwrs, ond digon i ddangos fel y mae Y Traethodydd yn dal i gyflwyno syniadau newydd ac yn peri inni ailystyried. Dyna sydd yn nodweddiadol o erthyglau athronyddol a diwinyddol y cylchgrawn hefyd, fel y gwelwyd yn nhrafodaethau Walford Gealy a Meirion Lloyd Davies, neu John Tudno Williams a Pryderi Llwyd Jones. Bydd erthyglau yn rhifynnau 2005 ar R S Thomas, golwg newydd ar ddameg y Samaritan trugarog, ambell erthygl wyddonol, gan gynnwys un gan Iwan Morus, a llawer mwy. Gwledd o ddarllen bob chwarter. Cewch ragor o wybodaeth am gynnwys ôl rifynnau o edrych ar www.ebcpcw.org.uk a chysylltu â 'cyhoeddiadau, traethodydd'. COFIWCH: OS TANYSGRIFIWCH AR GYFER 2005 YN AWR, FE GEWCH RIFYN HYDREF 2004 AM DDIM. Y mae ffurflen tanysgrifio ar y bwrdd Stondin Lyfrau yn y capel.

AR DDECHRAU'R FLWYDDYN

Ar ddechrau blwyddyn newydd teimlwn i gyd fel diolch i'n Tad nefol am ei ofal trosom yn ystod y flwyddyn a aeth heibio. Cawsom ein dysgu ym more oes mai Ef yw cyfrannwr pob bendithion, mae Ef sy'n trefnu ein dyddiau ac mai Ef sy'n rheoli'r cyfan.

Daeth y flwyddyn ddiwethaf â llawer o lawenydd i ni, - daeth â llawer o dristwch yn ogystal. Machludodd dwy fil a phedair ynghanol cyfnod o drueni a thristwch. Ni fedrwn anghofio trychineb y tsunami a'r miloedd diniwed a gollodd eu bywydau. Daw'r lluniau a welwn ar y teledu â phaladr englyn yn ôl i'n cof.

        'O ryfedd dorf ddiderfysg y meirwon
         A'r gwynion yn gymysg.'

Erfyniaf am drugaredd fy Nghreawdwr wrth i mi fel llawer eraill, ofyn y cwestiwn Paham? Paham y fath drychineb? Paham y bu'r golled hon?

Y dyddiau yma dathlwn gan mlwyddiant Diwygiad 1904-05. Un a gysylltwn yn agos iawn â'r Diwygiad yw'r diweddar Barchedig Joseph Jenkins. Erys un o'i weddïau ar gof gwlad. Collodd fab yn y rhyfel byd cyntaf ac yn fuan wedi hynny roedd yn gweddïo mewn cyfarfod o'i Henaduriaeth. Heb amheuaeth roedd mewn tristwch mawr. Darllenaf ei weddi heddiw i mi fy hun a chaf ryw gysur o'i darllen. Y frawddeg olaf sy'n goron ar y cyfan. Meddai

'Ni wyddom yn iawn paham y gweddïwn arnat, oblegid nid wyt yn ateb ein gweddïau, o leiaf fyddai di ddim yn ateb fy ngweddïau i. Gofynnais ganwaith iti gadw'n fyw fy mab sydd wedi ei ladd, ond ni wrandewaist arnaf. Ond ni ddylwn i ddisgwyl iti ateb fy ngweddïau i oblegid hen bechadur ar cythrel wyf fi. Ond ni atebaist weddïau ei fam, a thi a blannodd y rheini yn ei chalon. Ond dyna, mi atebais ti weddïau dy fab dy hun. Na, nid wyt yn ateb ein gweddïau, ond at bwy yr awn ond atat ti canys gennyt ti y mae geiriau y bywyd tragwyddol.'

Ar ddechrau blwyddyn helbulus trown ninnau at Dduw a gofynnwn iddo ein tywys i'r dyfodol gan na welwn ni ond cam, Ef yw ein grym a'i nerth ef a'n ceidw ninnau heb lesgau.

Yn wyneb popeth ein dyletswydd yw ymddiried ynddo, llafurio'n ei eglwys ar y ddaear gan wneud ein gorau dros ein cyd-ddyn a sylweddoli bod "Cariad Duw'n helaethach na mesurai meddwl dyn."

Gwawriodd y flwyddyn newydd ar adeg o siom a thristwch ond bydded i ninnau gofio geiriau George Matheson a gyfieithwyd i'r Gymraeg gan D Tecwyn Evans. Geiriau o gysur ydynt.

          'Rwy'n gweld yr enfys trwy y glaw,
          Yn ôl d'addewid gwn y daw
          Diddagrau fore llon."

Trefor Evans

MORLAN

Yn ôl pob golwg bydd Morlan ar agor ym mis Mawrth. Cyn i hynny ddigwydd, ac am y misoedd wedyn, bydd cryn waith i'w wneud i baratoi rhaglen y cyfnod cychwynnol ac i gysylltu â grwpiau a chyrff eraill i greu partneriaethau. Mae'r gwaith hwn eisoes wedi dechrau ond er bod Bwrdd Rheoli a phaneli'r Morlan yn ymgymryd â llawer o'r trefniadau, bydd y baich yn trymhau'n sylweddol o hyn ymlaen ac yn hawlio mwy o amser. Yn wyneb hyn, a chan gofio mai gweithgarwch cenhadol Capel y Morfa yw'r Morlan, mae'r blaenoriaid wedi penderfynu y dylent chwilio am ffyrdd i estyn mwy o gymorth i Pryderi trwy ymgymryd â rhai agweddau ar ei weinidogaeth am gyfnod o 6 mis o ddechrau'r flwyddyn 2005. Bydd hyn yn ei alluogi i roi mwy o amser i gynllunio gweithgarwch y Morlan. Mae'r bwriad i benodi Trefnydd/Rheolwr rhan-amser yn rhan o'r cynllun.

Bydd Pryderi yn parhau'n Fugail Capel y Morfa, wrth gwrs, yn pregethu ac yn gweinyddu'r sacramentau yn rheolaidd ac yn dal i'n bugeilio, mewn cydweithrediad â blaenoriaid a'r ymwelesau ardal, yn ôl ein hanghenion. Ond ni fydd yn gallu mynychu pob cyfarfod a phwyllgor yn yr eglwys, er y bydd y gweithgareddau hyn, wrth reswm, yn parhau.

Dai Alun (ar ran y Blaenoriaid)

Os oes rhywun a hoffai gyfrannu yn ariannol tuag at ddatblygu gwaith y Morlan, yna fe fuasem yn falch iawn o glywed gennych. Pan lansiwyd apêl ariannol flynyddoedd yn ôl bu cyfrannu hael, bu cyfamodi ac fe gyfrannodd aelodau Capel y Morfa ( yn rhoddion unigol ac yn ddigwyddiadau i godi arian) dros £90,000. Yr oedd yn haelioni ac yn ymrwymiad mawr. Efallai fod yna rhai aelodau nad ydynt wedi cael cyfle i gyfrannu neu nad oeddynt am gyfrannu ar y pryd. Neu, efallai yr hoffai rhai wneud cyfraniad pellach. Dyma'r cyfle i wneud hynny. Yr ydym, yn ystod yr wythnosau diwethaf, wedi derbyn rhoddion hael gan deuluoedd sy'n gysylltiedig a'r eglwys ac yr ydym yn ddiolchgar iawn am hynny. Os hoffai unrhyw un gyflwyno rhodd i ddiolch neu er cof am aelodau o'r teulu yna y mae gennym restr o nifer o bethau fydd eu hangen ar gyfer y Morlan ac fe fuasem yn barod iawn i drafod hynny gydag unrhyw un. I gyflwyno rhodd ariannol neu i holi am roddion penodol fe allwch gysylltu ag unrhyw un o Aelodau'r Bwrdd Rheoli'r Morlan, y Blaenoriaid neu'r Bugail.

DIRGELWCH

Nis gwyddom ni beth sydd o'n blaen
Yfory sy'n ddirgelwch,
Rhydd Bywyd ddyddiau teg eu graen
A dyddiau llawn o dristwch:
Ymlaen â bywyd ar ei daith
A rhaid i ni ymlwybro
Yng ngolau'r Nef i wneud ein gwaith
Drwy Dduw sy'n cydymdeimlo.

Dirgelwch yw yr anwel fyd
Mae'n anodd ei amgyffred
Ond deil ei lewyrch aur o hyd
Dros lwybrau sydd i'w cerdded:
Rhydd inni ffydd a gobaith gwyn
Mewn byd o anwadalwch
Ac arwain ni dros ros a bryn
I stad a ddiogelwch.

Dirgelwch yw yr Engyl glân
O fewn yr hyfryd lysoedd
Dirgelwch yw eu peraidd gân
A bery yn oes oesoedd:
Dirgelwch yw'r telynau pêr
Dirgelwch yw'r coronau
Lledrithiol wlad tu hwnt i'r sêr
A 'hud' yw'r Drws o Berlau.

Ymhell uwchlaw dirnadaeth dyn
Yw anwel deyrnas Iesu
Ond teimlo'r wyf, wrth fynd yn hyn,
Fod nefoedd yn dynesu;
Ni fydd dirgelwch yno mwy
Ceir golau ar fy nhrallod,
Ac yno caf, heb boen na chlwy'
Yr heddwch sy'n ddiddarfod.

Lilian Rees

YSGOL SUL YR OEDOLION

Yn y cyfarfod a gynhaliwyd diwedd 2004 i ystyried dulliau cyfathrebu yn y Morfa, un awgrym a wnaed oedd ein bod yn crynhoi yn Perthyn rai o themâu trafodaethau ysgol Sul yr oedolion o Sul i Sul. Llyfr y proffwyd Amos yw'r maes darllen ac astudio ar hyn o bryd, ac er mor ddieithr y gallai cefndir ac arddull proffwyd o'r 8fed ganrif cyn Crist ymddangos ar y dechrau, buan iawn y daethpwyd i sylweddoli mor gyfoes mewn gwirionedd oedd y cyfan. Fel y dywedodd un aelod o'r dosbarth, 'Dyn-ni ddim wedi dysgu dim mewn dros ddwy fil o flynyddoedd.'

Yr hyn a oedd yn gyrru beirniadaeth chwyrn Amos o anghyfiawnder ei gymdeithas oedd ei ymdeimlad o sancteiddrwydd Duw a'r rheidrwydd i hynny gael ei adlewyrchu ym mywyd y bobl, yn eu haddoliad ac yn eu hymwneud â'i gilydd. Y bwlch rhwng 'addoli' a safonau bywyd bob dydd oedd un o'r pethau a oedd yn cythruddo Amos. Ond yr oedd ei wrandawyr yn deall beth yr oedd yn ei ddweud oherwydd yr oeddent hwy'n gyfarwydd â iaith crefydd ac addoli. Cwestiwn a gododd yn y dosbarth oedd efallai mai un o'r pethau mae'n rhaid i'r eglwys sylweddoli yw bod 'na erbyn hyn sawl cenhedlaeth o'r "unchurched", hynny yw, pobl nad ydynt yn gyfarwydd â iaith addoli - geirfa sy'n gyfarwydd hollol inni ond yn gwbl ddieithr a diystyr iddynt hwy. Tybed felly, wrth inni sôn am yr eglwys a'r byd, na ddylem ystyried yn fwy realistig y ffordd yr ydym yn cyfathrebu â byd? Ac os ydym am i'n llais gael ei glywed ar faterion cyhoeddus a chymdeithasol, a ddylai'r eglwys gael mwy o lais mewn materion gwleidyddol?

A ellir tynnu llinell dwt rhwng bywyd cyhoeddus a bywyd preifat unigolion? Os credwn fod priodas rhwng gw^r a gwraig yn rhan sylfaenol o'n cymdeithas, a ydym yn derbyn, yn sgîl rhai digwyddiadau ym mywydau ffigurau cyhoeddus diweddar, fod godinebu yn anfoesol ac yn creu ansefydlogrwydd mewn teuluoedd? Os ydi yw'r ateb, a yw'r gymdeithas a'r eglwys yn drugarog ac yn barod i gynnig cymorth i rai mewn cyfyngder?

Y mae llawer o feirniadaeth Amos yn cael ei hanelu at 'grefyddwyr', ac y mae'n rhyfeddu fod 'addoli' cyson a dilyn y defodau'n rheolaidd yn cael cyn lleied o effaith ar safonau bywyd y bobl hyn. Arweiniodd hyn at lawer o hunan-holi yn y dosbarth, efallai ein bod weithiau yn esgeuluso ystyr ein harferion ac nad ydyw cymhellion ein ffordd o fyw o ddydd i ddydd yn gyson â'n proffes ar y Sul.

STONDIN LYFRAU

Ar ôl gorffen peintio'r capel y roedd cyfle i ailagor y stondin lyfrau ym mlaen y capel. Er nad yw yn fawr mae'n gyfle inni arddangos rhai llyfrau a all fod o ddiddordeb inni fel aelodau, yn oedolion ac yn blant. Siop Lyfrau INC ('siop Angharad Morgan') sy'n gwerthu'r rhan fwyaf o'r llyfrau hyn (ond nid pob un) a gellir talu am beth bynnag a brynir wrth y stondin neu archebu copïau yn y siop yn 13 Stryd y Bont. Yr oedd taflen o beth sydd ar gael ar hyn o bryd yn y Perthyn diwethaf ond cadwch olwg ar y stondin i weld pan fydd newid yn y teitlau. O bryd i'w gilydd bydd gair neu ddau am y llyfrau yn Perthyn.

Y mae Caneuon Ffydd ymhlith 'best sellers' y Gymraeg. Defnyddiwn y casgliad hwn o'r hen a'r newydd yn rheolaidd yn ein hoedfaon, ond bwriad Emynau'r Ffydd yw cynnig myfyrdodau ar 100 o'r emynau hyn. Llyfr defosiwn yw hwn, sy'n cyfoethogi ystyr yr emynau ac yn dyfnhau ein defnydd ohonynt, wrth eu canu neu wrth eu darllen gartref. Rhoi cefndir a hanes emynau cyfarwydd yw diben Emynau Cymru, y llyfr hwn hefyd yn un diddorol a gwerthfawr.

Dau lyfr i herio'r ffydd ac i ystyried arwyddocâd yr hyn yr ydym yn ei broffesu yn yr oes hon a'r dyddiau hyn, a hynny gan ddau weinidog sydd yn siarad o brofiad am eu bod wedi'u gorfodi i'w wynebu yn eu gweinidogaeth, yw Syllu ar y sêr a Helaetha dy babell. Dau lyfr cyfoes sy'n rhydd o ystrydebau - delfrydol os ydych yn eich cael eich hun yn holi am ystyr eich ffydd.

A dwy anrheg ddelfrydol i blant (unrhyw adeg): Gweddïau ar gyfer pob dydd i blant bach, y mae'r teitl yn ei egluro ei hun, a Gweddi'r Arglwydd i blant, cyfle i feddwl am bob cymal o'r weddi.

Er mai ar gyfer plant yr ysgrifennwyd William Morgan a'r Beibl Cymraeg, nid yw'n blentynnaidd a gall pawb o bob oed ei ddarllen gyda blas. Yr hyn sy'n newydd ynddo yw'r disgrifiad gafaelgar o amodau byw a theithio myfyrwyr a chlerigwyr yn nydd William Morgan,, a'r darlun hwnnw yw help inni werthfawrogi'n fwy arwriaeth a gorchest y cyfieithydd.

Cofiwch hefyd am y llyfryn o ddefosiynau dyddiol, Gair y Dydd. Os nad ydych wedi'i weld, mae ar y stondin gopïau sampl o'r rhifyn cyfredol ichwi gael 'tamaid i brofi'; ac yn mae yno hefyd rai ôl gopiau ichwi gael mynd â hwy. Gellwch danysgrifio am gyfres 2005 trwy gael gair â'r Dosbarthwr, Mr David Meirion Jones. Y mae rhai copïau o'r Blwyddlyfr ar ôl ac y mae'r rheini ar y stondin hefyd (£1.00).

HWYL AR Y DARLLEN

YMWELIAD JOHN BELL O GYMUNED IONA

Yr oedd ymweliad John Bell a Chapel y Morfa ar Ionawr 19 (ar wahoddiad Morlan) yn achlysur i'r gofio a'i drysori. Ar wahân i'w ddadansoddiad treiddgar o'n diwylliant cyfoes (diwylliant sydd wedi ei gyfeirio bron yn gyfan gwbl bellach tuag at ddiddori a phlesera) , ei gyflwyniad o neges y Beibl i'n cyfnod, rhoddodd hefyd atebion llawn her i 'r cwestiynau a ddaeth gan y gynulleidfa. Cafodd i rhai sydd yn ymwneud â'r Morlan gyfle ei gyfarfod yn ystod y prynhawn a'i neges iddynt hwy oedd : wnaeth yr eglwys erioed gyflawni dim heb fentro.

NODION EBENESER

Dros w^yl y Nadolig buom yn ffodus o gael bod yn rhan o fis prysur a chael rhannu mewn gwahanol gyfarfodydd a gweithgareddau dan drefniant y Morfa. Bu'r gwasanaeth Nadolig, o dan arweiniad aelodau'r Ysgol Sul, yn un bendithiol. Teg dweud fod 'na ôl paratoi gofalus wrth i'r plant ein tywys at ryfeddodau'r Nadolig. Yn sicr, fe wnawn gofio datganiad y plant ieuengaf wrth iddynt ganu ag afiaith am Weled yr Iesu ym mhreseb Bethlehem. Gwerthfawrogodd y plant a'r oedolion gyfraniad amserol Pryderi ac i goroni'r prynhawn, cafwyd Te Nadolig. 'Roedd Siôn Corn wedi cofio galw heibio eleni eto a bu'n dosbarthu anrhegion i blant ac aelodau o'r ysgol Sul yn ystod y bore.. Casglwyd swm o £175 yn y cyfarfod Nadolig i'w drosglwyddo i'r Uned Arbennig yn Ysgol Llwyn yr Eos. sy'n delio a phlant awtistig.

Roeddem i gyd yn gyfarwydd a'r gair 'daeargryn', ond ar W^yl Sant Steffan dysgasom air newydd, sef 'psunami' ac mewn ateb i'r apêl am gymorth gwnaethom gasgliad arbennig a chyflwyno £500 i Gymorth Cristnogol. Diferyn bach efallai, ond yn help i chwyddo'r môr o garedigrwydd a ddangoswyd gan bobl y D.U.

Gwasanaethu'r Gymuned

Cynhaliwyd cyfarfod yng Nghapel y Methodistiaid, T Cam, Penparcau ar Dachwedd 30ain. y llynedd, lle daeth cynrychiolwyr o'r enwadau ynghyd i gyfnewid syniadau am gydweithio er mwyn cryfhau'n tystiolaeth gan geisio bod yn gorff mwy effeithiol ymysg y miloedd sy'n byw ym Mhenparcau. Yn sicr, teimlwyd fod yna awydd i archwilio'r posibiliadau a chytunwyd i gynnal cyfarfod tebyg eto ym misoedd cynnar 2005. Hyn, er gwybodaeth.

Cleifion

Yn debyg i lawer ardal, daeth y ffliw i Benparcau fel ymwelydd nad oes croeso iddo gan adael ei ôl ar amryw ohonom. Serch hynny ,cafwyd cynulliadau teilwng yn addoli ar y Sul.

Yn ystod yr wythnosau diweddar bu Mr. Jac Isaac a Mrs. Mary Benjamin yn derbyn triniaeth ym Mronglais. Hefyd bu Mr. David Richards yn ysbyty Treforys am driniaeth arbennig.Da yw cael dweud eu bod wedi dychwelyd i'w cartrefi erbyn hyn. Roedd yn ddiwrnod pwysig i Glenwen Richards ar Ionawr 18ed. gan ei bod yn dathlu ei phen blwydd yn 80 oed. Anfonwn ein cofion a'n llongyfarchiadau ati gan obeithio am well iechyd iddi y flwyddyn yma.

Mae yna ymweliadau cyson a'n cyfeillion ym Modlondeb a hwythau, yn amlwg, yn falch o'u derbyn.. Anodd iawn yw sefyllfa Eiriana Ashton yn uned Golygfan. Mae'n dda cael dweud ei bod yn derbyn gofal cyson a thyner gan y staff ac y mae ei mab, John, yn croesi yn gyson o Iwerddon i weld ei fam.

Dymunwn yn dda i Luke Lewis a'i briod yn eu cartref newydd ym Mron Padarn, Ty^ Cam.

Blwyddyn Newydd Dda i aelodau a chyfeillion Ebeneser a'n cofion cynnes at y rhai sydd yn methu mynychu'r oedfaon.

CYMERWCH AMSER

Cymerwch amser i feddwl - dyma ffynhonnell gallu. Cymerwch amser i ddarllen - dyma sylfaen doethineb. Cymerwch amser i chwarae - dyma gyfrinach cadw'n ieuanc. Cymerwch amser i fod yn dawel - dyma gyfle i geisio Duw. Cymerwch amser i ymglywed - dyma gyfle i gynorthwyo eraill. Cymerwch amser i garu a chael eich caru- dyma rodd fwyaf Duw. Cymerwch amser i chwerthin - dyma gerddoriaeth yr enaid. Cymerwch amser i fod yn gyfeillgar - dyma ffordd i hapusrwydd. Cymerwch amser i freuddwydio - dyma ddefnydd i'r dyfodol. Cymerwch amser i weddïo - dyma'r gallu mwyaf sydd ar y ddaear. Y MAE AMSER I BOPETH

DEUWN AC ADDOLWN...

Bore Calan aeth grw^p bach ohonom am ein dro bach blynyddol ar hyd y prom ar ôl y gwasanaeth yn y Morfa. Roedd hi'n fore eithaf braf ac roeddem yn mwynhau yr awyr iach - yn wir gobeithiwn y byddai'n helpu clirio anwydau trwm un neu ddau o'n mysg. Ar ein ffordd yn ôl fe gododd y gwynt yn sydyn gan roi'r teimlad y byddai'n ein chwythu dros y rheiliau i'r môr wrth i ni droi cornel trwyn cwningen pe baem yn ddigon ysgafn - diolch byth ein bod wedi bwyta gymaint dros y Nadolig. Yn wir, fe chwythwyd un o'r torchau oddi ar y gofeb wrth y castell uwchben i lawr i'r ffordd o'n blaenau. Roedd cysgod yr ochr honno ac ychydig i lawr y ffordd cwrddom a Hywel Roderick, sydd fel y gw^yr pawb yn awdurdod ar adar gyda'i binoculars o gwmpas ei wddw. Gofynnodd Eirwen iddo a oedd wedi gweld unrhyw beth diddorol, gan ddisgwyl ateb negyddol. Oedd meddai, gan ein tywys at fin y wal a dangos inni ddau aderyn prin ond ymwelwyr cyson ag Aberystwyth, dau bibydd du yn sefyll ar un o'r cerrig mawr ar ochr y wal yn cael lloches rhag y gwyntoedd cryfion - un o wyrthiau natur i ryfeddu atynt.

Tua'r un amser, roedd teulu estynedig o ryw 13 yn mwynhau eu hunain hefyd yn mynd am dro gyda'i gilydd mewn llecyn prydferth ger Altrincham yn Sir Gaer. Roeddent yn cerdded ar hyd y brif fynedfa i'r parc pan gododd y gwynt yn sydyn yno hefyd. Clywent y coed o'u cwmpas yn dechrau gwingo yn fygythiol yn y gwynt, fe syrthiodd cangen go fawr o un o'r coed. Sylweddolent y perygl yr oeddent ynddo a dyma ddechrau rhedeg, ond yn rhy hwyr; fe syrthiodd dwy o'r coed ar eu pennau gan anafu nifer ohonynt, ond roedd Timothy, bachgen 8 oed, wedi ei garcharu o tan y boncyff a bu fawr. Dwy goeden enfawr 100 troedfedd a oedd eiliadau ynghynt yn un o ryfeddodau natur a oedd wedi sefyll yn y fangre honno am dros 250 mlynedd gan roi pleser i bawb a'u gwelodd. Marwolaeth un bachgen bach a oedd fel y disgrifiwyd ef gan ei deulu yn 'fun loving rascal' a oedd yn gwneud i bawb o'i gwmpas chwerthin hyd ei eiliadau olaf. Marwolaeth ond un bachgen bach, Timothy Sutton, ond colled erchyll i'w deulu a phawb o'i gwmpas.

Rhyw wythnos ynghynt, fe wyddwn erbyn hyn fod o leiaf 150,000 o unigolion wedi eu lladd, prin ein bod yn gallu enwi un ohonynt, pob un ohonynt yn golled yr un mor erchyll i rhywrai. Canlyniad i'r dirgryniad anarferol o enbyd yn y môr ger Sumatra yn Nwyrain Asia oedd hyn - y rhan fwyaf ohonynt wedi eu lladd gan y 'tsunami' a achoswyd gan y tirgryniad. Fel y dywedodd Esgob Norwich, gair nad oeddem yn gwybod beth oedd yn ei feddwl cyn hyn.

Aeth yr Esgob ymlaen i ddweud: 'God has given us an Earth that lives and moves. It is not inert, it is alive - that is why we can live. Last week's events were the starkest possible reminder that what gives life also takes it away.' Nid anrhefn yw tirgryniadau, llosg fynyddoedd, tirlithradau a hyd yn oed y meteorites yn taro'r ddaear a all achosi 'tsunamis', ond phenomenau hollol naturiol. Canlyniadau ydynt oll i reolau natur, er nad ydym efallai yn eu deall yn iawn. Hebddynt hwy, a hefyd erchyllterau eraill megis llifogydd mawr a'r newidiadau enfawr mewn tywydd dros y canrifoedd, ni fyddai bywyd erioed wedi ei greu ar y Ddaear rydym mor lwcus i fod yn rhan ohoni. Hebddynt, byddai'r ddaear yn parhau i fod mor ddifywyd â'r gweddill helaeth o'r bydysawd. Maent mor bwysig ag erioed i ofalu fod y Ddaear yn gallu newid a datblygu. Maent yn gymaint o rodd gan Dduw a phopeth arall sydd o'n cwmpas megis y ddau aderyn ar y prom a'r coed hynafol yna yn y parc yn Altricham.

Ond os nad yw'r dirgryniadau a hyd yn oed y 'tsumani' eu hun yn anrhefn, mae'r canlyniad yn bendant yn anrhefn. Sut mae egluro beth a ddigwyddodd, mae ein harweinwyr crefyddol wedi bod yn ceisio eu gorau, ceisio cysoni beth sydd wedi digwydd a chredo mewn Duw. Wnaf i ddim mentro, does gennyf ddim amser beth bynnag. Pwy wyf fi beth bynnag i fentro ple mae rhai llawer mwy cymwys fel yr uchod yn ymbalfalu am eglurhad. Ond beth sy'n glir yw fod yr hyn a ddigwyddodd wedi dod â'r gwaethaf allan mewn rhai pobl megis Richard Dawkins, y gwrth grefyddwr a oedd mor ddwl â dweud pe bae'r arian oedd yn cael ei wastraffu ar grefydd - tax perks mae'r Eglwys yn eu cael yn cael ei ddefnyddio i ddatblygu ffyrdd o ragweld tirgryniadau yna ni fydd yr erchyllterau yma'n digwydd. Ond y wyrth fwyaf yw ymateb y bobl yn gyffredinol. Yn lleol yn agos i ble ddigwyddodd yr erchylltra - fel y dywedodd Esgob yr Amwythig fel atebiad i'r cwestiwn, where is God in all this?, 'God is to be found in the hands of those helping to bury the dead, to bring clean water to the living, to administer medicine to the ill and counsel to those in darkness. This is the faith of the church.' Ond hefyd yr ymateb o weddill poblogaeth y byd, heb ofyn yr un cwestiwn megis pa liw, pa grefydd oedd gan yr anghenus, yn rhoi yn hollol rydd. Dyna wyrth arall ac yr un mor arwyddocaol o law Duw ar waith.

Mary ac Alun Morris

SWYDDOGAETHAU CHWEFROR 2004 Blaenor y Mis Terry Adams Porthorion Dr Rhidian Griffiths a Dr W J Cynfab Roberts, Mr John G Evans a Dr Beryl Cynfab Roberts Blodau'r Cysegr - Y Morfa 6 Mrs Dilys Lloyd 13 Mrs Betty Griffiths 20 Mrs Gwenlais Jones 27 Miss Eleri Davies Blodau'r Cysegr - Ebeneser 6 Mrs Gwladys Adams 13 Mrs Blodwen Isaac 20 Mrs Denise Morgan 27 Mrs Megan Evans (er cof) Cynorthwywyr Llestri Cymun 6 Mrs Iola Jones, Mrs Cecilia Jones, Mrs Margaret Morgan, Mrs Dilys Thomas (Glas y Dorlan) Cynorthwywyr Ariannol 6 Mr a Mrs Merfyn Davies 13 Mr D Meirion Jones a Mrs Beti Roberts 20 Mr Rhys Jones a Mrs Mary Fitter 27 Mr a Mrs T L Thomas Tregerddan 27 Dan ofal Mr Wyn Hughes a Mr L John Roberts