CYNNWYS GAIR GAN Y BUGAIL NEWYDDION LLUNIAU O'R BALA MORLAN O STATESBORO I ABERYSTWYTH GWEITHGAREDDAU'R YSGOL SUL ER COF CENHADAETH Y TRAETH O SELAND NEWYDD I GYMRU GWEDDI'R HAF DYDDIADUR GORFFENNAF 2005 SWYDDOGAETHAU GORFFENNAF  2005

                                

GAIR GAN Y BUGAIL Mae wedi bod yn fis o golledion i ni fel eglwys. Yn achos y pedwar aelod a fu farw yr oeddynt i gyd yn aelodau nad oeddynt bellach i'w gweld yn addoli ar y Sul. Gwaeledd a llesgedd oedd yn cyfrif am hynny.Ond nid yw hynny yn gwneud y golled i ni fel eglwys fymryn yn llai. Mewn un ystyr cyfoeth yr eglwys yw nid yn gymaint yr hyn a welwn,ond yr hyn sydd o'r golwg. Ein colled yn ystod y mis oedd colli aelodau yr oedd perthyn i'r eglwys yn bopeth iddynt - swm eu ffyddlondeb, llawnder eu diolch, llawenydd eu mawl. Mae'r golled yn ddeublyg. Colled i gymdeithas yr eglwys ei hun - nid ystrydeb yw dweud ein bod wedi ein tlodi yn fawr. A cholled hefyd am na chafodd mwy o'n haelodau y cyfle i'w hadnabod a'u gwerthfawrogi. Mor aml, pan fo rhywun sydd mewn oed yn marw, y byddwn yn dweud 'Mae eu cenhedlaeth wedi mynd' gan led-awgrymu mai ychydig sydd yn eu hadnabod bellach. O fewn cymdeithas eglwys fe ddylai pob cenhedlaeth adnabod ei gilydd - mae'n digwydd yn fwy naturiol mewn eglwys gyda llai na 50 o aelodau. Mae'n rhaid i eglwysi eraill weithio'n galetach i bontio rhwng y cenedlaethau. Braint gweinidog yw cael dod i adnabod a charu ei bobl yn aml trwy gystudd maith, a dyma pam fod y fraint yn troi'n alar tawel ac yn golled fawr. Wrth i dymor y gwyliau ddod â'i grwydro a'i gyfle i ymlacio ac anghofio, yr un apêl flynyddol sydd gennym. Cofiwch fod bywyd addolgar yr eglwys yn parhau. Unwaith eto eleni fe fyddwn yn cydaddoli fel eglwysi Cymraeg y dref, ac fe fydd trefniant arbennig ar gyfer plant. Y mae arwyddion bychan iawn ein bod yn dechrau ymwrthod â'r syniad trychinebus fod eglwysi yn cau gyda'r ysgolion. Yn yr un ffordd mae arwyddion bychan mai bychanu deallusrwydd pobl ifanc yw credu na ddylent, neu na allent, gael bendith o fod mewn addoliad, a bod yn ddigon iddynt gael rhannau o'r gwasanaeth yn unig, sef y rhan sydd wedi ei baratoi ar gyfer plant cynradd yn arbennig!! Dymunwn yn dda i bawb ohonoch fydd yn teithio a thrwy Perthyn yr ydym yn anfon ein cofion anwylaf at y rhai ohonoch na fydd amgylchiadau na iechyd yn ei gwneud yn bosibl i chi fwynhau yr haf fel y gweddill ohonom. Pryderi.

LLUNIAU O'R BALA Tomos a Chatherine  Merched blwyddyn 4

pawb yn gweiddi nerth eu pennau!

Bechgyn blwyddyn 3 yn paratoi i gael noson gynnar ... ?

NEWYDDION

Anfonwn ein cofion at ...

• Mary Howells sydd yn parhau yn Ysbyty Tregaron wrth i Perthyn gael ei baratoi ac y mae Gwladys Griffiths yn Ysbyty Bronglais. Wedi bod yn yr ysbyty yn ystod y mis y mae Glenda James (Heol Alun), Megan Foster (Rhes Tregerddan) David Reeves (Fflatiau Rheidol) a Michael Jones( Heol Tyn y Fron) Nia Wyn Jones (Clos Non) ac Alun Creunant Davies. Gweddïwn am iddynt oll gael nerth ac adferiad.
• Kathleen Howells sydd yng Nghartref Nyrsio Abermad ar hyn o bryd.

Ein cydymdeimlad …

• â Beryl Hughes, Ael Dinas, ar golli ei brawd.

Llongyfarchiadau …

• Llongyfarchiadau i Rutheta Mleczek ar ddathlu ei phen blwydd tyn 90 oed yn ystod mis Mehefin.
• ...i Ifor a Doris Edwards ar ddathlu eu priodas aur yn ystod y mis.

Pob dymuniad da …

• i Bethan Harris fydd yn treulio chwe wythnos gyda chriw o Goleg Iwerydd yn gweithio yn Kenya.

Diolch …

• Mae mis Mai wedi bod yn fis trwm i chwiorydd yr eglwys, sydd pob amser mor barod i 'wasanaethu byrddau'. O fewn un wythnos bu Te'r Pentecost a baratowyd gan rieni yr Ysgol Sul, yna'r te i Sasiwn Chwirordd y De (a baratowyd gan ferched Capel y Morfa ac Ebeneser) ac yna y te yn dilyn angladd Rees Davies pan ddarparwyd ar gyfer dros 150 o bobl - nifer llawer iawn mwy na'r disgwyl. Yr oedd paratoi ar gyfer cymaint o bobl yn gamp yn wir! Yn dilyn hynny yr oedd Siop Cymorth Cristnogol a gofyn am gacennau eto. Yr ydym yn gwerthfawrogi yn fawr y parodrwydd a'r llafur - y mae'r cyfan yn adlewyrchu yr ysbryd hael a chroesawus sydd yn allweddol i gymdeithas yr eglwys. Diolch yn fawr i chi i gyd - ac i'r dynion fu'n cynorthwyo hefyd! Beth am i'r dynion baratoi y tro nesaf?
• Y mae Carys Davies a'r teulu wedi mynegi eu diolch ac wedi dangos hynny gyda rhodd hael. Fe fynegwyd gwerthfawrogiad hefyd gan Megan Evans a swyddogion Sasiwn y Chwiorydd.

GWEITHGAREDDAU'R YSGOL SUL

Mae'n tynnu tua therfyn blwyddyn swyddogol yr Ysgol Sul, a diolchwn i'r holl athrawon a'r rhieni a'r plant am eu cefnogaeth yn ystod y flwyddyn. Mae yna rai gweithgareddau pwysig ar ôl yn ystod y mis nesaf fodd bynnag, felly cofiwch i gyd am y Gwasanaeth Diwedd Tymor fydd yn cael ei gynnal Fore Sul, 10 Gorffennaf, (pan gawn ymweliad gan un o swyddogion yr Henaduriaeth) ac yna i ddilyn, o 12.30 ymlaen, cynhelir picnic a gemau yng Nghwm Rheidol i aelodau a ffrindiau'r Ysgol Sul. Gofynnwn yn garedig i bob teulu ddod â thocyn bwyd gyda nhw. Gobeithio'n fawr y bydd modd i nifer fawr ohonoch fod yn bresennol ar y diwrnod hwnnw i ni gael mwynhau'r oedfa a'r trip gyda'n gilydd.

Er na fydd Ysgol Sul ffurfiol yn ystod gwyliau haf yr ysgolion, bydd darpariaeth i blant yn ystod yr oedfaon bore, a bydd yr Ysgol Sul yn ail-ddechrau'n llawn bwrlwm fore Sul, 4 Medi, 2005. Gofynnwn yn daer am eich cefnogaeth gyson i'r Ysgol Sul a'i holl weithgareddau yn ystod y flwyddyn sydd i ddod.

Mabolgiamocs, 2005!

ER COF Bu farw Janet Kyffin ar 7 Mehefin yn 85 oed. Er ei bod wedi ei chaethiwo ers tua thair blynedd i'w chadair olwyn yng Nghwmcynfelin, ni pheidiodd ei diddordeb byw a'i ffyddlondeb mawr i eglwys ei Gwaredwr. Ffyddlondeb mewn absenoldeb! Ond dyna'r gwir am Janet - bu'r Efengyl a'r eglwys yn gwbl ganolog iddi ar hyd ei hoes. Tawel oedd ei hymrwymiad, ond gweithgar a llawen iawn, a does ryfedd iddi gael ei hethol yn flaenor yn Salem yn 1984. Bu'n ddibynadwy a chydwybodol ym mhob ffordd. Yr oedd ganddi gof aruthrol am bobl ac amgylchiadau ac achlysuron ac fe barhaodd hynny yn rhan fywiol ohoni i'r diwedd. Fe fydd gwacter mawr ar ei hol ond fe wyddom mai ei gweddi gyson oedd am fendith ar fywyd yr eglwys. Ar ôl y teulu - ei phriodas hapus a'i phriod Meirion, Huw a Gaenor a'r wyrion, yr or-wyres, Elara, yn ogystal â'i chwaer Eluned, yr unig un ar ôl o deulu o wyth o blant - barddoniaeth a llenyddiaeth Gymraeg, plant a phobl ifanc a Chymru, ei hanes a'i phobl, oedd ei chariad mawr. Ond yr oedd y cyfan - fel y cwlwm Celtaidd - yn batrwm syml ond hardd a chywrain yn llaw ei Gwaredwr. Yr ydym yn cydymdeimlo'n fawr a'r teulu i gyd ac yn diolch i Dduw am gael adnabod Janet. Cwbl gyson a'i bywyd oedd bod y rhoddion er cof amdani wedi mynd i Gymorth Cristnogol. Bu farw Sally Phillips, Maes Hendre ar Fehefin 13eg. yn 81 oed. Ers pan oedd yn ei phumdegau bu Sally yn brwydro yn erbyn afiechyd a gwendid corfforol. Ond yr oedd ysbryd dewr a phenderfynol ynddi. Wynebodd amgylchiadau anodd - gadael ffermio Cyrtau,Balenpennal i symud i Lundain; gadael Llundain ar ôl gweithio'n galed i sefydlu busnes a dod yn ôl i Geredigion oherwydd afiechyd;a cholli Dewi ei phriod yn 65 oed. I wraig oedd wedi bod yn mwynhau pob math o weithgarwch, caethiwed mawr oedd afiechyd y blynyddoedd olaf. Yn byw gefn-gefn â Sally ar y Waun mae ei merch Ann, sydd wedi dioddef o afiechyd ar hyd ei hoes ac yr oedd gofal y naill o'r llall yn rhyfeddol mewn ffyddlondeb. Yr oedd Sally yn un o chwech o blant fferm Pant-lleiniau ac o'r dyddiau cynnar ym Moreia, Trefenter i Woodgreen yn Llundain a Chapel y Morfa yr oedd cysylltiad a'r eglwys yn rhan allweddol o fywyd y teulu. Gwylio Dechrau canu,dechrau canmol oedd y peth olaf wnaeth Sally ac Ann gyda'i gilydd a sylw Sally oedd 'Yr ydan ni angen mwy o raglenni fel yna...'.Yr ydym yn cydymdeimlo yn fawr ag Ann ( a'i phriod, Bill) a'i chwaer Joyce (ai phriod David a'r wyrion Phylip a Karen) a fu'n gefn ac yn gymorth mawr i'r teulu. Er ei bod yn byw yn Swydd Efrog yr oedd Joyce ar gael pob amser. Bu farw Morfydd Moelwyn Hughes ym Meth-shan, Y Drenewydd ar Fehefin 23ain. yn 72 oed. Yr oedd Ifan, ei phriod, yno gyda hi - yn gadernid tawel ac yn gwmni diogel. Nid am y tro cyntaf yng Nghapel y Morfa, yn salwch maith a chreulon Morfydd, yr ydym wedi gweld ffyddlondeb a gofal rhyfeddol. Fe fyddai Ifan am roi'r diolch i staff Beth-shan, staff ward Enlli a gofalwyr Crossroads, ond er mor dda oedd gofal eraill, fe wyddom ni mai Ifan a gynhaliodd Morfydd ym mlynyddoedd y dirywio nes iddi orfod cael nyrsio parhaus. Fe wyddom hefyd cymaint o feddwl oedd gan Morfydd o'i theulu : Mererid a Charys a'u gw^yr a'r wyresau Manon, Lisa, Iona a Marian a'r w^yr, Huw. Er iddi gael ei geni yn Llundain, yr oedd Morfydd yn ystyried Penllwyn yn fro ei mebyd. Bu ei mam yn athrawes ym Mhenllwyn ac Aberffrwd a threuliodd y teulu flynyddoedd y rhyfel yn Pandy,Capel Bangor, cartref ei mam - ac ym Mhenllwyn ac Ardwyn y cafodd Morfydd beth o'i haddysg cyn dychwelyd yn ôl i Lundain. Ers pan ddaethant yn ôl i Aberystwyth( yn 1970) fe fu Morfydd yn aelod ffyddlon a gweithgar o Seilo a Chapel y Morfa, yn ogystal â phwyllgor y Deva,Cronfa Achub y Plant a sawl cymdeithas arall. Fe gofiwn ei gwen,ei phrysurdeb,ei Chymreictod cadarn a llawnder ei bywyd teuluol ac fe sylweddolwn fod chwith mawr iawn ar ei hol. Yr ydym yn cydymdeimlo yn fawr a'r teulu i gyd. Ar ôl cystudd maith bu farw Jac Isaac yn ei gartref , Llygad yr Haul, Min y Ddôl, ar Fehefin 24ain  - yng nghwmni Blodwen ei briod. Yr oedd Jac wedi bod yn gaeth i'w wely ers amser maith, ond nid oedd cwestiwn ym meddwl Blodwen mai gartref oedd y man i'w nyrsio. Ac fe gafodd ofal rhyfeddol - gyda chymorth nyrsys a gofalwyr. 'Hen yd y wlad' oedd Jac yn wir ( o Drefneter ) a'i bleser mwyaf oedd 'cwmni Blod', ei ardd,ei gi,Sam - a'i getyn!! Yr oedd hefyd wrth ei fodd yng nghwmni plant ac fe gafodd foddhad mawr pan gafodd swydd yn cario plant i'r ysgol. Mae'n arwyddocaol iawn fod merch Jac a Blodwen,Carol a'i phriod Colin, yn byw drws nesaf, ond bod yr yr,Dai, yn byw gyda'i dad cu a'i fam gu. Yr oedd yn addolwr ffyddlon yn Ebeneser ac yn ystod blynyddoedd ei gaethiwed pan oedd emyn ar y radio yr oedd gwên fawr o fodlonrwydd ar wyneb Jac. Nid oedd byth yn cwyno nac yn ddiflas ac nid collodd y wên ddireidus na'r hiwmor yn ei gystudd. Dyna pam fod ymweld ag ef yn fendith pob amser. Yr ydym yn cydymdeimlo yn fawr a'r teulu ac yr ydym yn diolch am gael priodas ac aelwyd ple roedd y gofal mor naturiol,di-lol a dirwgnach.

O SELAND NEWYDD I GYMRU

Fe ofynnwyd imi rhoi ychydig eiriau o fy mhrofiadau o fyw mewn dwy wahanol wlad Cymru a Seland Newydd. Y peth cyntaf y sylweddolais pan symudais i Seland Newydd gyda fy ngw^r a'r wlad honno oedd y pwysigrwydd o'r teulu. Byddem yn cwrdd yn aml â'i deulu mawr mewn gwahanol gartrefi a chael barbeciw a phawb yn dod a desgyl o fwyd.

Yn naturiol yn y tywydd poeth dros yr haf yn ystod Nadolig, barbeciw oedd y prif ginio Nadolig a finnau yn dod â'r twrci i'm hatgoffa o Nadolig yng Nghymru. Rhaid cyfaddef fod siopa Nadolig ym mhoethder yr haf ddim yn llawer o hwyl!!

Roedd ein merched yn gweld llawer o debygrwydd yn yr ysgolion gyda'r ddwy iaith yn cael eu dysgu yn y ddwy wlad, Saesneg a Maori a Chymraeg a Saesneg yma.

Cafodd y plant drafferth i addasu yn y wlad hon gan eu bod yn gwario gymaint o'i hamser o dan do oherwydd y tywydd. A pheth arall, nad oeddent yn gorfod tynnu esgidiau cyn mynd mewn i cartrefi bobl ble roedd hynny yn drefn arferol yn Seland Newydd.

Mae chwaraeon yn cymryd rhan enfawr ym mywyd rhan fwyaf o'r teuluoedd Seland Newydd yn gynnar iawn yn eu bywyd. Wrth lwc mae'r merched wedi medru parhau eu diddordeb mewn chwaraeon yma yng Nghymru.

Mae bywyd yr eglwys yn debyg yn y ddwy wlad ond yn Seland Newydd roeddem yn rhannu'r eglwys gyda'r Samoans a'r Tongans. Felly rhaid oedd cael gwahanol wasanaethau drwy gydol dydd Sul o wahanol ieithoedd.

Fel teulu cymysg o Gymry a Seland Newydd fedra' i ddweud yn onest fod y ddwy wlad fel cartref i ni bellach, ac mae llawer o debygrwydd rhyngddynt.

Sian Donnelly

CENHADAETH Y TRAETH

Cenhadaeth y Traeth. Gorffennaf 23-30. Sesiynau teuluol ( i blant 4-11 ) pob prynhawn i blant lleol ac i ymwelwyr. Fe fydd ychydig o waith gyda'r nos hefyd. Am fwy o fanylion cysylltwch a Ruth Lewis 01970 880443 Fe fydd Ruth yn falch o glywed gan unrhyw un sydd yn barod i gynnig cymorth gyda'r gwaith. Dan nawdd Undeb Cristnogol/Scripture Union

MORLAN

Iesu'n chwerthin !

Arddangosfa o luniau gan arlunwyr rhyngwladol yn portreadu Crist mewn ffordd wahanol, ddiddorol a dadleuol.

Trawiadol. Diddorol. Difyr. Dadleuol

Gwelwyd gyntaf yn Ngw^yl Caeredin 2004, ac y mae'r arddangosfa yn myn yn ôl i'r w^yl eleni.

Tâl mynediad: £1 yn unig

Mae croeso i ymwediad gan grwpiau eglwysig / ysgolion / celf yn ystod y dydd neu gyda'r nos ac fe ellid trefnu sgwrs fer am yr arddangosfa. Cysylltwch ag ymholiadau@morlan.org.uk (01970 617996) i drefnu.

O STATESBORO I ABERYSTWYTH

Ym Mai 2004, fe wneis i symud i Aberystwyth o Statesboro, Georgia, yr Unol Dalaithau. Rwyf wedi byw yn yr ardal hyn o Georgia rhan fwyaf o'm mywyd - mae cartref fy nheulu yn Brooklet, sydd yn gymuned ffermio, tua wyth milltir o Statesobro. Mae llawer o newidiadau, oherwydd bod gwahaniaethau a'r tebygrwydd rhwng y ddau le.

Y gwahaniaeth mwyaf yw'r tywydd. Mae gwres haf Aberystwyth yn teimlo yn debyg i wanwyn cynnar neu hydref hwyr yn Georgia. Rwyf hefyd yn arfer i aeaf sydd yn para tua pythefnos ym mis Ionawr neu Chwefror yn lle tri mis yma.

Mae Statesboro ac Aberystwyth yn drefi prifysgol (mae'r boblogaeth yn cynyddu a disgyn, dibynnu os yw hi'n amser tymor), ond mae Statesboro newydd ddod yn dref prifysgol yn y degawd diwethaf ac yn dal i drio addasu i'r sefyllfa. Does dim trafnidiaeth cyhoeddus, ac mae'r traffic, yn enwedig o gwmpas y brifysgol, yn ofnadwy ar adegau. Mae Statesboro yn teimlo llawer mwy gwledig nag Aberystwyth hefyd. Mae llawer o'r swyddi sydd yn Statesboro dal yn dibynu ar amaethyddiaeth, un ffordd neu'r llall.

Mae symud i Gymru o Georgia wedi bod yn brofiad diddorol. Mae'r ddau le yn eithaf gwahanol mewn llawer ffordd. Rwy dal yn synnu pa mor oer yw hi yma, ac yn mwynhau peidio gorfod gyrru car i fynd o gwmpas. Rwy'n colli fy nheulu a'm ffrindiau, ond dyna'r unig beth rwy yn colli.

GWEDDI: YR HAF

Dduw Dad, diolchwn i Ti fod yr haf hir-ddisgwyliedig wedi cyrraedd: diolchwn am yr addewid yng nghan y gwcw, am lawnder a lliwiau natur o'n cwmpas ac am law a haul sy'n bwydo pob tyfiant. Gweithia dy haf ynom ninnau pob un : glawia arnom gawodydd dy ras a'th faddeuant er mwyn i ninnau dyfu'n gryfach ac yn llawnach yn ein ffydd a'n hadnabyddiaeth ohonot Ti, ac er mwyn i'n bywydau ddwyn ffrwyth mewn gweithredoedd da.. Diolchwn am bob cyfle eleni eto i deithio hen gyrchfannau a mannau newydd; gweddïwn am ddiogelwch ar ein taith, ac am dy gariad yn ein calonnau wrth inni gwrdd â chyfeillion hen a newydd, ac arwain ni i fannau newydd yn ein bywydau ysbrydol. Yr adeg hon o'r flwyddyn, gyda phlant a phobl ifanc yn wynebu arholiadau, gweddïwn trostynt yn eu pryder : cynorthwya hwy i ddarganfod cydbwysedd rhwng gwaith a gorffwys, a helpa hwy i wneud eu gorau dan bwysau'r dydd gan gofio fod y gwerth yr wyt ti yn ei roi arnom yn bwysicach na phrofion a safonau'r byd. Trwy gydol yr haf diogela'r plant a'r bobl ifanc yn eu chwarae, modurwyr ar eu teithiau, ac amaethwyr ar y tir gyda'u peiriannau trwm a gad inni oll deithio a gweithio'n ddiogel yn dy gwmni di. Casi Jones

SWYDDOGAETHAU GORFFENNAF 2005 Blaenor y Mis Mr Wyn Hughes Porthorion Dr Alun O Morris; Mr Hywel Jones, Mrs Megan N Williams; Mr Dafydd Morgan Evans Blodau'r Cysegr - Y Morfa 3 Dr a Mrs Rhidian Griffiths 10 Mrs Nancy Lovatt 17 Mrs Gwenan Creunant 24 Mrs Mary Jones a Mrs Mattie Evans Blodau'r Cysegr - Ebeneser 3 Mrs Mary Benjamin 10 Mrs Denise Morgan 17 Mrs Susan Hughes 24 Mrs Marina Kenyon 31 Mrs Mattie Shaw Cynorthwywyr Llestri Cymun 3 Mrs Trish Huws; Mrs Mattie Jones; Mrs Beti Roberts; Mrs Eira Williams Cynorthwywyr Ariannol 3 Mr E Meirion Morgan a Mr David Harries 10 Mr D Brian Thomas a Mr David M Evans 17 Mrs Glenys James a Mrs Miriam Garratt 24 Mr a Mrs Merfyn Davies Tregerddan 24 Dan ofal Dr Huw Owen a Mrs Megan Nantlais Williams